Alanya’da oda verileri konaklama ve yolcu taşımacılığında üye artışına işaret ederken, bazı esnaf gruplarında son karşılaştırmalarda gerileme görülüyor.
Alanya’daki ticari yapıyı değerlendirirken “esnaf” ile “şirket” verisini birbirinden ayırmak gerekiyor. Esnaf ve sanatkârlar kendi sicil ve meslek odalarında, tacir ve şirketler ise ticaret sicili ile Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) kayıtlarında izleniyor. Bu nedenle tek bir sayı, ilçedeki bütün işletmelerin sektörlere göre değişimini göstermiyor.
ALANYA’DA HANGİ ESNAF GRUPLARINDA ARTIŞ GÖRÜLDÜ?
Alanya’daki meslek odalarına ilişkin yayımlanan 2023 ve 2024 karşılaştırmasında konaklama ve ulaştırma bağlantılı odalarda artış öne çıktı. Alanya Otelciler ve Pansiyoncular Odası’nın üye sayısı 1.273’ten 1.370’e, Minibüsçüler ve Otobüsçüler Odası’nın üye sayısı 1.470’ten 1.668’e yükseldi. Alanya Şoförler Odası’nda da 2.075 olan sayı 2.170’e çıktı.
Aynı karşılaştırmada Alanya Esnaf ve Sanatkârlar Odası için 5 bin üyeden 5 bin 900 üyeye yükseliş bildirilirken, Alanya Ziraat Odası’nın üye sayısı 24 bin 950’den 25 bin 628’e çıktı. Ziraat Odası verisinin doğrudan “işletme sayısı” anlamına gelmediği, tarımsal oda üyeliğini gösterdiği özellikle dikkate alınmalı. Tarımsal üretimin ilçedeki dönüşümünü ele aldığımız Alanya’da muz serası alanının on yıldaki değişimine ilişkin haberimiz de bu alandaki uzun dönemli tabloya farklı bir açıdan bakıyor.
SONRAKİ VERİLERDE HANGİ ALANLARDA GERİLEME VAR?
2026 başındaki oda seçimleri için açıklanan üye rakamları daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Alanya Pansiyoncular Odası için yaklaşık 1.500, Minibüsçüler ve Servisçiler Odası için yaklaşık 1.850 üye açıklanması, önceki verilerle karşılaştırıldığında bu iki alandaki yükselişin sürdüğüne işaret ediyor.
Buna karşılık Alanya Esnaf ve Sanatkârlar Odası için 2026 seçim sürecinde 5 bin 483 üye bildirilirken, Pazarcılar Odası için yaklaşık 1.600 üye açıklandı. Pazarcılar Odası için 2024 verisi 1.700 üyeydi. Ancak seçim listesi, oda toplam üyeliği ve faal sicil kayıtlarının kapsamları aynı olmayabileceğinden bu rakamları doğrudan “işyeri kapandı” şeklinde yorumlamak doğru olmaz. İşletmelerin yıl boyunca faal olup olmadığı da ayrı bir gösterge; Alanya merkezde kışın açık kalan işletmeleri ele aldığımız haberimizde sezon etkisinin ticari faaliyet açısından neden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini aktarmıştık.
ŞİRKETLERDE HANGİ SEKTÖRÜN ARTTIĞI NASIL ÖĞRENİLİR?
Şirketler açısından en güvenilir yerel kaynaklardan biri ALTSO’dur. Oda, üyelerini 24 meslek grubu üzerinden takip ediyor ve internet sitesinde üye firma ile NACE faaliyet kodu arama hizmetleri sunuyor. Bu kayıtlar şirketlerin ve ticari işletmelerin faaliyet alanını belirlemek için kullanılabilir.
Ancak kamuya açık güncel kaynaklarda 2026 yılı için bütün ALTSO meslek gruplarını bir önceki yılla karşılaştırarak “şu sektörde şu kadar şirket arttı, şu sektörde şu kadar azaldı” sonucunu veren doğrulanabilir tek bir sektör tablosuna ulaşılamıyor. Bu nedenle güncel şirket değişimi için sayı veya sektör sıralaması üretmek yanıltıcı olur.
İNŞAAT VE GAYRİMENKULDE UZUN VADELİ TABLO NASIL?
ALTSO’nun geçmiş seçim kayıtları, ilçenin ticari yapısındaki uzun dönemli değişimi görmeye yardımcı oluyor. İnşaatçıların yer aldığı 5. meslek grubunda faal üye sayısı 2018’de 693 iken 2022 seçim listesinde 1.153’e çıktı. ALTSO’nun geçmiş açıklamalarında 5. meslek komitesi “inşaatçılar” olarak tanımlanıyor.
Gayrimenkul ve emlak faaliyetlerinin yoğun biçimde yer aldığı 17. meslek grubunda ise faal üye sayısı 2018’de 576 iken 2022’de 973 olarak kaydedildi. ALTSO’nun bu gruba ilişkin yayımladığı üye listelerinde çok sayıda emlak ve gayrimenkul işletmesi bulunuyor. Bu rakamlar güncel 2026 işletme sayısı değil, Alanya ekonomisinin geçmiş yıllardaki yönünü gösteren karşılaştırmalı verilerdir.
ALANYA’DA TOPLAM ŞİRKET SAYISI NEDEN TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL?
Bir ilçede yeni şirket kurulması ekonomik hareketliliği gösterse de şirket sayısının artması aynı ölçüde işyeri, istihdam veya üretim artışı anlamına gelmez. Bir şirket birden fazla faaliyet yürütebilir; gerçek kişi ticari işletmeleri, limited ve anonim şirketler ile esnaf siciline kayıtlı işletmeler de farklı sistemlerde takip edilir. İşletme sayısıyla işgücü talebinin aynı gösterge olmamasının bir başka örneği olarak, Alanya’da hangi mesleklerde açık iş ilanlarının biriktiğini de ayrı veriler üzerinden incelemiştik.
ALTSO’nun yayımladığı 2024 Ekonomik Raporu da şirket kuruluş ve kapanış istatistiklerine yer veriyor. Raporda Türkiye genelinde 2024 yılında kurulan şirket sayısının bir önceki yıla göre yüzde 10,2 azaldığı, kapanan şirket sayısının ise yüzde 21,4 arttığı belirtiliyor. Bu oranlar Alanya’ya özel olmadığı için ilçedeki şirketlere doğrudan uygulanmamalı; yalnızca ülke genelindeki ekonomik ortamı gösteren karşılaştırma verisi olarak okunmalı.
GÜNCEL ESNAF VE ŞİRKET SAYISI NEREDEN KONTROL EDİLİR?
Şirket ve tacirler için ALTSO’nun üye firma arama ve NACE faaliyet kodu hizmetleri kullanılabilir. ALTSO, Atatürk Caddesi No:19, Alanya adresinde hizmet veriyor; kurumun internet sitesinde ekonomik raporlar ve faaliyet raporları da yayımlanıyor. ALTSO, Alanya Ekonomik Raporu’nu 1992 yılından bu yana hazırladığını belirtiyor.
Esnaf kayıtları için ilgili meslek odası esas alınmalı. Alanya Esnaf ve Sanatkârlar Odası Şekerhane Mahallesi Berberoğlu Sokak H. Azakoğlu 3 Apartmanı No:6/1-2 adresinde hizmet veriyor. Otel-pansiyon, minibüs-servis, pazarcı, metal işleri, elektrik-elektronik, mobilya ve kuyumculuk gibi alanlarda ise ilgili meslek odasının güncel üye kaydı kontrol edilmeli.
RAKAMLAR KARŞILAŞTIRILIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Alanya’da sektörlerin gerçek yönünü görmek için aynı kurumun, aynı kayıt tanımının ve aynı dönemlerin karşılaştırılması gerekir. “Üye sayısı”, “faal üye”, “seçmen üye”, “esnaf sicil kaydı” ve “şirket sayısı” aynı kavramlar değildir. Özellikle oda seçimlerinde açıklanan seçmen sayısını ilçedeki toplam işletme sayısı olarak kullanmak hatalı sonuç verebilir.
Mevcut doğrulanabilir verilerin ortaya koyduğu ana tablo, Alanya’da konaklama ve yolcu taşımacılığı bağlantılı meslek odalarında son karşılaştırmalarda üye artışı görülmesi; bazı genel esnaf ve pazarcı kayıtlarında ise daha düşük rakamların ortaya çıkmasıdır. Şirketlerde sektör bazında güncel artış ve azalış için ALTSO ile ticaret sicilinin aynı dönemli NACE verileri esas alınmalıdır.
