Antalya'nın Konyaaltı ilçesi Gürsu Mahallesi'nde, yoğun kent dokusunun arasında kalan yaklaşık 1700 yıllık Roma Hamamı, kentin Roma döneminden günümüze ulaşan izlerinden biri olarak varlığını koruyor. MS 3'üncü yüzyılda inşa edildiği belirlenen tarihi yapı, bugün çevresi koruma amacıyla tellerle çevrili halde bulunuyor.
Halk arasında "Kara Kilise" ve "Osmanlı Harabesi" adlarıyla da bilinen kalıntı, Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 10 Eylül 1998 tarihli kararıyla tescil edildi. Ancak yapının gerçek işlevine ilişkin önemli bilgiler, yaklaşık 11 yıl sonra gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalarla ortaya çıktı.
2009 KAZISI HAMAMIN KİMLİĞİNİ ORTAYA ÇIKARDI
Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre Antalya Müzesi Müdürlüğü başkanlığı ve denetimindeki kazı ve sondaj çalışmaları 3 Şubat-13 Haziran 2009 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmalar başlamadan önce kalıntının hangi yapı türüne ait olduğu kesin olarak bilinmiyordu. Kazılar sırasında daha önce bilinmeyen güneybatı bölümünün de belirlenmesiyle yapının Geç Roma döneminde hamam olarak inşa edildiği anlaşıldı.
Arkeolojik incelemeler, kompleksin yalnızca yıkanma amacıyla kullanılan tek bir bölümden ibaret olmadığını gösterdi. Yapıda soyunma alanının yanı sıra soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümleri ile fiziksel etkinlikler için kullanılan bir alan tespit edildi.
1700 YIL ÖNCE TABANDAN ISITILIYORDU
Hamamın en önemli mimari ayrıntılarından biri ısıtma sistemi. Sıcak ve ılık bölümlerde "hypocaustum" olarak bilinen Roma dönemi sistemi kullanılıyordu. Bu teknikte sıcak hava, döşemenin altındaki boşluklardan ve duvarlardaki kanallardan geçirilerek mekânların ısıtılması sağlanıyordu.
Ayakta kalan bölümlerdeki incelemeler, duvarların moloz taşla örüldüğünü; bazı yüzeylerde mermer kaplama, tonozların iç kısımlarında ise sıva kullanıldığını ortaya koydu. Böylece kalıntı, Antalya'daki Roma dönemi hamam mimarisinin yapı ve mühendislik özelliklerini birlikte gösteren örneklerden biri haline geldi.
YANGINDAN SONRA İŞLEVİ DE DEĞİŞTİ
Araştırmalara göre yapı MS 6'ncı yüzyılda bir yangın geçirdi. Hamam, bu tarihten sonra ortadan kalkmak yerine farklı dönemlerde hem mimari hem de işlevsel değişikliklere uğradı. Yapının kullanım ve dönüşüm sürecinin 14'üncü yüzyıla kadar uzandığı belirlendi.
Bugün Gürsu Mahallesi'ndeki modern yapılaşmanın arasında kalan Roma Hamamı, Antalya'nın yalnızca antik kentlerinde değil, günümüz kent dokusunun içinde de arkeolojik miras barındırdığını gösteriyor. 1998'de tescil edilen ve 2009'daki kurtarma kazılarıyla niteliği ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılan yaklaşık 1700 yıllık yapı, çevresindeki koruma tellerinin ardında geçmişin izlerini taşımayı sürdürüyor.
