Türkiye'de emeklilik şartları, prim günleri ve emekli aylıklarına ilişkin uzun süredir tartışılan düzenleme talepleri yeniden öne çıktı. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, seçim sürecinde sosyal güvenlik gündeminin önemli başlıkları haline gelebileceğini belirttiği 6 düzenlemeyi sıraladı. Listede Bağ-Kur prim gününün düşürülmesinden kademeli emekliliğe, staj ve çıraklık sigortasından intibaka kadar farklı kesimleri ilgilendiren talepler bulunuyor.
BAĞ-KUR'DA 7 BİN 200 GÜN BEKLENTİSİ
Erdursun'un ilk sıraya koyduğu konu, Bağ-Kur kapsamında emeklilik için uygulanan prim gün şartının 9 binden 7 bin 200 güne indirilmesi. Böyle bir değişiklik yapılması halinde mevcut şartlara göre 1.800 günlük, yani yaklaşık 5 yıllık prim farkı ortadan kalkmış olacak.
Özellikle küçük esnafın yakından izlediği 7 bin 200 gün düzenlemesi yeni bir talep değil. Konu uzun süredir çalışma hayatı gündeminde bulunuyor ancak düzenlemenin kimleri kapsayacağı, hangi tarihten itibaren uygulanacağı ve yürürlük şartları açısından yasalaşmış genel bir değişiklik bulunmadıkça mevcut mevzuat esas alınmaya devam ediyor.
8 EYLÜL 1999 SONRASI İÇİN KADEMELİ EMEKLİLİK TALEBİ
İkinci başlık, EYT düzenlemesinin dışında kalan sigortalıların gündeme getirdiği kademeli emeklilik. 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar açısından yaş şartını kaldırmıştı. Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olanların emeklilik koşullarındaki farklılık ise kademeli emeklilik tartışmalarının temelini oluşturuyor.
Erdursun, seçim döneminde 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlara yönelik kademeli bir modelin gündeme alınması gerektiğini savunuyor. Ancak bu talep ile yürürlüğe girmiş bir düzenleme birbirinden ayrılıyor; mevcut durumda kademeli emeklilik konusunda hak doğuran yeni bir yasa bulunmuyor.
STAJ VE ÇIRAKLIKTA KRİTİK TARİH TARTIŞMASI
Üçüncü talep staj ve çıraklık dönemindeki sigorta başlangıçlarıyla ilgili. Mevcut sistemde stajyer ve çıraklar için yapılan sigortanın niteliği nedeniyle bu dönemler, emeklilik hesabında uzun vadeli sigorta başlangıcı olarak genel biçimde kabul edilmiyor.
Bu nedenle yıllardır dile getirilen temel talep, staj veya çıraklık sigortasının emeklilik açısından ilk işe giriş tarihi sayılması. Erdursun da bu başlığı seçim sürecinde çözüm bekleyen konular arasında gösteriyor.
3600 EK GÖSTERGE TALEBİ MECLİS GÜNDEMİNDE DE YER ALDI
Memurları ilgilendiren başlıklardan biri, birinci dereceye yükselen kamu görevlilerinin 3600 ek gösterge kapsamına alınması. Ek gösterge özellikle kamu görevlilerinin emeklilik aylığı ve emeklilik ikramiyesi hesaplamaları açısından önem taşıyor.
Konu yalnızca uzmanların gündeme getirdiği bir talep değil. TBMM kayıtlarında, birinci derece kamu görevlilerine 3600 ek gösterge verilmesine ilişkin 30 Ocak 2026 tarihli bir yazılı soru önergesi de bulunuyor. Erdursun, birinci dereceye gelen ve 3600 ek gösterge bekleyen memurların taleplerinin karşılanmasını altı maddelik listesinin dördüncü sırasına aldı.
MEMURLAR İÇİN ASKERLİK BORÇLANMASI ÖNERİSİ
Beşinci başlık, askerlik borçlanmasının sigortalılık başlangıcına etkisi üzerinden memurların EYT kapsamına ilişkin talebi. Erdursun, memurlar açısından da askerlik borçlanmasıyla başlangıç tarihinin geriye götürülebilmesine ve gerekli diğer şartları sağlayanların EYT kapsamına girebilmesine yönelik bir düzenleme yapılmasını öneriyor.
Bu başlık da Erdursun'un sosyal güvenlik sistemine yönelik önerileri arasında bulunuyor. Dolayısıyla henüz yürürlüğe girmiş yeni bir hak gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.
SON BAŞLIK EMEKLİ AYLIKLARINDA İNTİBAK
Listenin son sırasında emekli aylıklarına yönelik intibak düzenlemesi bulunuyor. Talebin merkezinde, farklı dönemlerde emekli olanların aylıkları arasında hesaplama sistemlerinden kaynaklanan farklılıkların azaltılması ve özellikle düşük aylıkların iyileştirilmesi yer alıyor.
Erdursun, düşük emekli aylıklarının telafisi amacıyla yeni bir intibak düzenlemesini sosyal güvenlik gündeminin önemli maddelerinden biri olarak gösterdi. Böylece uzman tarafından sıralanan altı başlık; Bağ-Kur'da 7 bin 200 gün, kademeli emeklilik, staj ve çıraklık başlangıçları, 3600 ek gösterge, memurların askerlik borçlanması ve emekli aylıklarında intibak olarak şekillendi.
TALEP İLE YASALAŞAN DÜZENLEME AYNI ŞEY DEĞİL
Erdursun'un açıklamasındaki başlıkların önemli bölümü uzun süredir çalışanlar, esnaf, memurlar ve emekliler tarafından gündeme getirilen taleplerden oluşuyor. Bu nedenle söz konusu maddeler, Resmi Gazete'de yayımlanmış veya yürürlüğe girmiş altı yeni emeklilik düzenlemesi anlamına gelmiyor. Emeklilik koşullarını değiştirecek uygulamalar için yasal düzenleme ve ilgili mevzuat değişikliklerinin tamamlanması gerekiyor.
