Türkiye'nin ilk kadın askerî pilotu olarak tarihe geçen Sabiha Gökçen, Atatürk'ün manevi evlatlarından biri olarak başladığı yaşam yolculuğunu havacılık tarihine adını yazdıran bir kariyere dönüştürdü.
Sabiha Gökçen, 22 Mart 1913'te Bursa'da doğdu. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti; 1925 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün Bursa ziyareti sırasında onun manevi evladı oldu.
Bu tarihten sonra eğitim hayatını Atatürk'ün desteğiyle sürdürdü ve Cumhuriyet'in kadınlara açtığı yeni fırsatların simge isimlerinden biri hâline geldi.
Eğitim yılları
İlköğrenimini Çankaya İlkokulu'nda tamamlayan Gökçen, daha sonra Arnavutköy Kız Koleji ve Üsküdar Amerikan Kız Koleji'nde eğitim gördü.
Sağlık sorunları nedeniyle öğrenimine bir süre ara verdi; Heybeliada ve Viyana'da tedavi gördü. Fransızcasını geliştirmek amacıyla bir dönem Paris'te bulundu.
"Gökçen" soyadı, 1934 yılında Soyadı Kanunu'nun ardından Mustafa Kemal Atatürk tarafından verildi. Soyadı verildiğinde henüz havacılık kariyerine başlamamıştı.
Havacılık tutkusu nasıl başladı?
Sabiha Gökçen'in havacılıkla tanışması, 1935 yılında Türk Hava Kurumu'nun Türkkuşu Sivil Havacılık Okulu'nun açılışına katılmasıyla başladı.
Burada planör ve paraşüt eğitimleri aldıktan sonra ileri planörcülük eğitimi için Sovyetler Birliği'ndeki Koktebel Planörcülük Okulu'na gönderildi.
Türkiye'ye dönüşünün ardından motorlu uçuş eğitimine başladı ve 1936 yılında Eskişehir Tayyare Mektebi'nde askerî pilotluk eğitimi aldı. Eğitimini tamamladıktan sonra av ve bombardıman uçaklarında uçuş gerçekleştirdi.
İlk kadın askerî pilot
30 Ağustos 1937'de askerî uçuş brövesini alan Sabiha Gökçen, Türkiye'nin ilk kadın askerî pilotu oldu. Uluslararası kaynaklarda dünyanın ilk kadın savaş pilotu olarak da anıldı.
1937 yılında gerçekleştirilen Dersim Harekâtı'nda görev aldı. Bu görevin ardından Genelkurmay Başkanlığı tarafından takdirname, Türk Hava Kurumu tarafından ise Murassa (İftihar) Madalyası ile ödüllendirildi.
Balkan turu ve uluslararası tanınırlık
1938 yılında uçağıyla Balkan ülkelerini kapsayan bir tanıtım turu gerçekleştiren Gökçen, Türkiye'nin havacılık alanındaki gelişimini uluslararası platformda temsil etti. Gezi sırasında çeşitli ülkelerde gösteri uçuşları yaptı.
1953 ve 1959 yıllarında Amerika Birleşik Devletleri'ne davet edilerek Türk kadınının ve Türk havacılığının gelişimini anlatan programlara katıldı.
Türkkuşu'nda eğitmenlik
Aktif uçuş kariyerinin ardından Türk Hava Kurumu Türkkuşu'nda uzun yıllar başöğretmen olarak görev yaptı. Yeni pilotların yetişmesine katkı sağlayan Gökçen, 1955 yılına kadar bu görevini sürdürdü.
Daha sonra Türk Hava Kurumu Yönetim Kurulu'nda da görev aldı.
22 farklı uçak, 8 bin saat uçuş
Meslek hayatı boyunca 22 farklı tip uçak kullanan Sabiha Gökçen, yaklaşık 8 bin saatlik uçuş gerçekleştirdi.
Son uçuşunu 1996 yılında, 83 yaşındayken Fransız pilot Daniel Acton ile Falcon 2000 uçağında yaptı.
Uluslararası ödülleri
1996 yılında ABD'deki Maxwell Hava Üssü'nde düzenlenen Amerikan Hava Kurmay Koleji mezuniyet töreninde "dünya tarihine adını yazdıran 20 havacı" arasında gösterildi.
Bu listeye giren ilk ve tek kadın havacı olarak kayıtlara geçti.
Vefatı ve mirası
Sabiha Gökçen, 22 Mart 2001'de Ankara'da tedavi gördüğü Gülhane Askerî Tıp Akademisi Hastanesi'nde hayatını kaybetti. Ankara Cebeci Şehitliği'ne defnedildi.
İstanbul'daki Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı adını Türkiye'nin havacılık tarihine damga vuran bu öncü pilottan alıyor.
Gökçen'in yaşamı, Cumhuriyet döneminde kadınların eğitim, bilim ve teknoloji alanlarında üstlendiği rolün en güçlü örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
