Antalya ve Alanya’daki balık tüketicilerini ilgilendiren FDA verileri, geçmiş dönem numunelerine dayanıyor. Hamsi, somon ve mezgit için tür ayrımı değerlendirmeyi değiştiriyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) 1990-2012 başlıklı cıva tablosu, Antalya veya Alanya’daki tezgâhlardan alınmış yeni numunelerin sonuçlarını içermiyor. Bu nedenle rakamları, ilçede satılan balıkların güncel analiz sonuçları olarak değerlendirmek mümkün değil.
HAMSİ VE SOMONDA ÖLÇÜLEN ORTALAMALAR
FDA tablosunda hamsi grubunun ortalama cıva düzeyi, 2007-2009 dönemindeki 15 numunede 0,016 ppm olarak yer alıyor. Taze veya dondurulmuş somonda ise 1991-2009 dönemindeki 94 numunenin ortalaması 0,022 ppm. Sardalyada 2002-2010 dönemindeki 90 numunenin ortalaması 0,013 ppm olarak kaydedilmiş.
Tablodaki ppm birimi, kilogram başına miligrama karşılık geliyor. Örneğin 0,016 ppm, bir kilogram balıkta 0,016 miligram cıva anlamına geliyor. Bunlar numune ortalamaları; her balıkta aynı miktarın bulunduğunu veya ürünün yasal sınırı aştığını göstermiyor.
MEZGİT İLE ALASKA MEZGİTİ AYNI KABUL EDİLMEMELİ
FDA’nın “pollock” adıyla kaydettiği grupta, 1991-2008 dönemindeki 95 numunenin ortalama cıva düzeyi 0,031 ppm. Ancak bu rakamı Türkiye’de mezgit adıyla satılan bütün balıklara doğrudan uygulamak doğru değil.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı TürKomp, mezgiti “Merlangius merlangus euxinus” bilimsel adıyla kaydediyor. Bakanlığın su ürünleri belgesinde de mezgitin İngilizce karşılığı “whiting” olarak veriliyor. Bu ayrım, “pollock” verisinin yerli mezgitin ölçüm sonucu gibi sunulamayacağını gösteriyor.
HAMİLELER VE ÇOCUKLAR İÇİN PORSİYON ÖNERİSİ
FDA ve ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) tüketim rehberinde hamsi, sardalya, somon, pollock ve whiting, düşük cıvalı “En İyi Seçimler” arasında bulunuyor. Rehber, hamile ve emzirenlerin bu gruptan farklı balıkları tercih ederek haftada iki-üç porsiyon tüketmesini öneriyor. Yetişkin porsiyonu, pişirme öncesinde yaklaşık 113 gram olarak hesaplanıyor.
Çocuklar için aynı gruptan haftada iki porsiyon öneriliyor; porsiyon büyüklüğü yaşa göre değişiyor. Yaklaşık miktarlar 1-3 yaşta 28 gram, 4-7 yaşta 57 gram, 8-10 yaşta 85 gram ve 11 yaşta 113 gram. Yetişkin porsiyonunun küçük çocuklara aynen uygulanmaması gerekiyor.
PİŞİRMEK CIVAYI UZAKLAŞTIRMIYOR
FDA’nın açıklamasına göre metilcıva, uzun süre fazla miktarda alındığında beyin ve sinir sistemine zarar verebiliyor; büyük, uzun ömürlü ve diğer balıklarla beslenen türlerde daha fazla birikebiliyor. Balığın dokularında bulunduğu için temizleme ve pişirme işlemleri cıva miktarını azaltmıyor.
Kurum, cıvadan kaçınmak amacıyla balığın tamamen bırakılmasını önermiyor. Besinsel yararları korumak ve maruziyeti azaltmak için düşük cıvalı türler arasında çeşitlilik sağlanmasını tavsiye ediyor.
