Isparta’nın Gönen ilçesinde Türkiye’nin eğitim tarihinin önemli miraslarından biri olan Köy Enstitüsü yerleşkesindeki tescilli yapılar için yeni bir koruma kararı alındı. Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, tarihi yapıların güncel tescil fişleriyle koruma alanı sınırlarını gösteren haritanın sayısallaştırılarak koordinatlandırılmasını uygun buldu.
KORUMA ALANI HARİTAYA İŞLENDİ
Kurulun 30 Temmuz 2026 tarihli toplantısında ele alınan dosya, Gönen’in Göletevler Mahallesi’ndeki hazine mülkiyetinde bulunan taşınmazları kapsıyor. 22345 sayılı kararda 366 ada 3, 4, 8 ve 9 parseller ile 367 ada 5 parselde bulunan tescilli Köy Enstitüsü yapıları yer aldı.
Hazırlanan çalışma kapsamında yapıların güncel tescil fişleriyle koruma alanını gösteren harita sayısallaştırıldı ve sınırlar koordinatlarla tanımlandı. Böylece kültür varlıklarının korunmasına ilişkin bundan sonraki planlama ve uygulamalarda esas alınacak alan teknik olarak daha belirgin hale getirildi.
85 YILI AŞAN EĞİTİM HAFIZASI
Gönen’deki eğitim yerleşkesinin geçmişi Köy Enstitülerinden de önceye uzanıyor. Kurum 1939’da Köy Eğitmenleri Kursu olarak faaliyete başladı, 1940’ta ise Gönen Köy Enstitüsü dönemine geçti. Milli Eğitim Bakanlığının Türk Maarif Arşivi kayıtlarında, İsmail Hakkı Tonguç ve beraberindeki heyetin Mart 1940’ta Gönen’de incelemelerde bulunduğu, bölgenin verimli ve sulak arazisinin kuruluş kararında etkili olduğu aktarılıyor.
Aynı arşivde Gönen’in 1940’ta faaliyete geçen ilk enstitüler arasında bulunduğu ve 1940-1953 döneminde buradan 892 kişinin mezun olarak öğretmenlik yaptığı bilgisi yer alıyor. Öğrencilerin yapımında görev aldığı taş yapıların bir bölümünün günümüze kadar ulaştığı da kayıtlarda belirtiliyor.
KÖY ENSTİTÜLERİNİN İLK KUŞAĞINDA YER ALDI
Türkiye genelinde köy öğretmeni yetiştirmek amacıyla oluşturulan Köy Enstitüleri ağında Gönen, 1940 yılında açılan merkezlerden biriydi. Tarihi kaynaklarda aynı yıl Antalya Aksu, Malatya Akçadağ, Samsun Akpınar, Sakarya Arifiye, Trabzon Beşikdüzü ve başka merkezlerle birlikte Gönen’in de sistemin ilk döneminde faaliyete geçtiği görülüyor.
Gönen’deki kurum 1954’ten sonra öğretmen okulu, 1976’dan itibaren öğretmen lisesi ve 1989’dan sonra Anadolu öğretmen lisesi olarak eğitim faaliyetlerini sürdürdü. Yerleşkenin eğitim geleneği sonraki yıllarda farklı okul ve yükseköğretim birimleriyle devam etti.
MEZUNLARIN GELENEĞİ BUGÜN DE SÜRÜYOR
Gönen Köy Enstitüsü yalnızca yapılarıyla değil, mezunlarının oluşturduğu kültürel gelenekle de ilçenin hafızasında yer tutuyor. Gönen Belediyesi de enstitüyü ilçenin önemli tarihi ve kültürel değerleri arasında gösteriyor. Mezunların yıllardır gerçekleştirdiği geleneksel Kuru Fasulye Günü, farklı kuşakları eski okul yerleşkesinde bir araya getiriyor.
Bu gelenek 2026 yılında da sürdürüldü. Gönen Mezunları Derneği tarafından düzenlenen 36’ncı Geleneksel Kuru Fasulye Günü için mezunlar ve bölge halkı haziran ayında yeniden buluştu. Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun son kararı ise bu tarihi eğitim mirasının fiziksel sınırlarının korunması açısından yeni bir teknik çerçeve oluşturdu.
