Çin merkezli e-ticaret ve teknoloji şirketi Alibaba'nın adı, ilk bakışta şirketin kurulduğu coğrafyayla pek bağlantılı görünmüyor. Ancak bunun nedeni ismin Türkçe olması değil. “Ali Baba”, Orta Doğu kökenli anlatı geleneğiyle ilişkilendirilen ve Binbir Gece Masalları üzerinden dünyanın pek çok ülkesinde tanınan bir karakter. Alibaba'nın kurucusu Jack Ma da şirketine farklı dillerde kolay söylenebilen ve insanların zihninde hemen bir çağrışım oluşturabilecek küresel bir isim vermek istedi.
ALIBABA İSMİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Alibaba Group, 1999 yılında Çin'in Hangzhou kentinde, eski İngilizce öğretmeni Jack Ma'nın öncülük ettiği 18 kişilik bir ekip tarafından kuruldu. Şirketin kendi kurumsal anlatımına göre ilk hedeflerden biri, küçük Çinli ihracatçıların ve girişimcilerin internet üzerinden dünyanın farklı bölgelerindeki alıcılara ulaşmasını sağlayacak bir toptan ticaret pazaryeri oluşturmaktı. Bu nedenle şirketin yalnızca Çin'de değil, uluslararası pazarlarda da anlaşılabilecek bir isme sahip olması önemli görülüyordu.
Jack Ma'nın yıllar içinde farklı konuşma ve röportajlarda anlattığı hikâyeye göre “Alibaba” fikri San Francisco'da bulunduğu sırada şekillendi. Ma, bir kafede çalışan garsona Ali Baba'yı bilip bilmediğini sordu. Garsonun karakteri “Open Sesame”, yani “Açıl Susam Açıl” sözüyle hatırlaması, Ma'nın aradığı çağrışımın tam olarak bu olduğunu düşünmesine yol açtı.
SOKAKTA İSMİ TEST ETTİ
Ma bununla da yetinmedi. Anlatımına göre dışarı çıkarak farklı ülkelerden insanlara Ali Baba'yı tanıyıp tanımadıklarını sordu. Aldığı cevaplar, ismin kültür ve dil sınırlarını aşan bir bilinirliğe sahip olduğunu gösteriyordu. İnsanların Ali Baba'yı, “Açıl Susam Açıl” sözünü ve 40 haramileri hatırlaması, ismin uluslararası bir internet şirketi açısından akılda kalıcı olabileceği düşüncesini güçlendirdi.
“AÇIL SUSAM AÇIL” ŞİRKETİN FİKRİYLE ÖRTÜŞTÜ
İsim seçiminde yalnızca bilinirlik etkili olmadı. Alibaba Group'un resmi açıklamasında da “Açıl Susam Açıl” çağrışımının küçük işletmeler için fırsatlara açılan bir kapıyı temsil ettiği belirtiliyor. Şirketin kuruluş amacı, küçük işletmelerin internet ve teknoloji aracılığıyla daha geniş pazarlara erişebilmesini kolaylaştırmak üzerine kurulmuştu. Böylece masaldaki kapıyı açan söz ile dijital ticarette yeni pazarlara açılma fikri arasında bilinçli bir bağlantı kurulmuş oldu.
ALİ BABA GERÇEKTEN TÜRKÇE BİR İSİM Mİ?
“Ali” ve “baba” kelimelerinin Türkçede de kullanılması nedeniyle Alibaba adı Türkiye'deki kullanıcıların kulağına oldukça tanıdık geliyor. Ancak şirket adının seçilmesinin Türkçeyle özel bir bağlantısı bulunmuyor. Jack Ma'nın anlatımında belirleyici unsur, Ali Baba karakterinin farklı ülkelerde tanınması, adın kolay telaffuz edilmesi ve masaldaki “Açıl Susam Açıl” ifadesinin ticari fırsatlara açılan kapı düşüncesine uygun olması.
ALİ BABA VE KIRK HARAMİLER BAĞLANTISI
Ali Baba karakteri dünya çapında yaygın biçimde “Ali Baba ve Kırk Haramiler” hikâyesi ve Binbir Gece Masalları geleneğiyle ilişkilendiriliyor. Hikâyenin farklı dillere çevrilmesi, tiyatrodan sinemaya ve çocuk kitaplarına kadar çok sayıda kültürel üründe yeniden anlatılması, “Ali Baba” adını belirli bir ülkeyle sınırlı olmayan uluslararası bir kültürel referansa dönüştürdü. Jack Ma'nın isim ararken yararlanmak istediği özellik de tam olarak bu küresel tanınırlıktı.
KÜRESEL ŞİRKETLER NEDEN BÖYLE İSİMLER SEÇİYOR?
Uluslararası pazara açılmayı hedefleyen şirketlerde marka adı seçilirken kelimenin farklı dillerde kolay okunabilmesi, hatırlanabilmesi ve olumsuz anlamlar taşımaması önemli görülüyor. İnternet şirketleri açısından kısa ve ayırt edilebilir bir alan adına sahip olmak da marka stratejisinin önemli parçalarından biri. Alibaba örneğinde ise bilinen bir hikâyeden gelen isim, şirketin küçük işletmeleri küresel alıcılarla buluşturma hedefini anlatan bir metafora dönüştürüldü.
ALIMAMA İSMİNİ DE KAYDETTİLER
Jack Ma, Alibaba adının hikâyesini anlatırken “Alimama” ismini de aldıklarını esprili bir ifadeyle dile getirmişti. Ancak Alibaba'nın marka hikâyesinin merkezinde “Açıl Susam Açıl” benzetmesi bulunuyor. Şirket bugün de resmi kurumsal açıklamalarında Alibaba adının dünya çapında bilinen, birçok dilde kolay telaffuz edilen bir isim olduğunu ve küçük işletmeler için fırsat kapılarının açılmasını simgelediğini vurguluyor.
ÇİN'DEN DÜNYAYA AÇILAN BİR İSİM
Sonuç olarak Alibaba'nın adının Çin kültüründen gelmemesi tesadüf değil, kuruluş dönemindeki küresel hedeflerin bir yansıması. Çin'de kurulan şirket, daha ilk aşamada farklı ülkelerdeki işletmeleri ve alıcıları birbirine bağlamayı amaçladığı için yerel bir isim yerine dünyanın birçok bölgesinde tanınabilecek bir kavramı tercih etti. San Francisco'daki basit bir isim testiyle başlayan süreç, “Alibaba” adını zamanla küresel dijital ticaretin en bilinen markalarından birinin kimliğine dönüştürdü.
