Alanya’nın kesin olarak hangi tarihte ve kim tarafından kurulduğu bilinmiyor. Alanya Belediyesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarına göre bölgedeki insanlık tarihi Paleolitik Çağ’a kadar uzanıyor. Bugünkü Alanya’daki yerleşimin bilinen en eski adı Korakesion (Coracesium) ve kent, yazılı kaynaklarda MÖ 4. yüzyılda bu adla karşımıza çıkıyor.
ALANYA’DA İLK YERLEŞİM NE ZAMANA UZANIYOR?
Alanya Belediyesi’nin tarihçesinde, kent merkezine yaklaşık 12 kilometre uzaklıktaki Kadıini Mağarası çevresinde 1957 yılında yapılan araştırmalarda Üst Paleolitik Çağ’a tarihlenen buluntulara ulaşıldığı belirtiliyor. Bu bulgular Alanya çevresindeki insan varlığının MÖ 20 binlere kadar uzanabileceğini gösteriyor. Ancak bu tarih, bugünkü Alanya kentinin kuruluş tarihi değil; bölgedeki en eski insan faaliyetlerine ilişkin arkeolojik geçmişi ifade ediyor.
ALANYA’NIN BİLİNEN İLK ADI NEYDİ?
Alanya’nın bilinen en eski adı Korakesion’dur. Alanya Belediyesi, antik coğrafyacı Skylaks’ın MÖ 4. yüzyılda kentten Korakesion adıyla söz ettiğini aktarıyor. Akdeniz’e uzanan sarp yarımada, korunaklı liman ve doğal savunma imkânları kentin Antik Çağ boyunca stratejik önem kazanmasında etkili oldu.
ALANYA KALESİ DE ANTİK ÇAĞDAN MI KALIYOR?
Alanya Kalesi’nin bulunduğu yarımadada Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin izleri bulunuyor. Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kalenin ilk iskân tarihinin Helenistik Dönem’e kadar indiğini, bugün görülen anıtsal görünümünün ise büyük ölçüde Anadolu Selçuklu döneminde şekillendiğini belirtiyor. Bu nedenle Alanya’nın tarihi yalnızca Selçuklu döneminden başlatılmıyor.
1221 YILI ALANYA İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Alanya tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri 1221 yılıdır. Bizans döneminde Kalonoros adıyla anılan kent, 1221’de Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad’ın hâkimiyetine girdi. Kentin adı Alaiye olarak değiştirildi ve kapsamlı bir imar dönemi başladı. Surlar güçlendirildi, yeni savunma yapıları ve sarnıçlar inşa edildi; kent Selçukluların Akdeniz’deki önemli merkezlerinden biri haline geldi.
KIZIL KULE VE TERSANE NE ZAMAN YAPILDI?
Alanya’nın günümüzde en çok tanınan tarihi yapılarından Kızıl Kule, I. Alaeddin Keykubad döneminde 1226 yılında yaptırıldı. Kalenin aşağı bölümünde deniz kıyısında bulunan Selçuklu Tersanesi de aynı büyük imar döneminin eserleri arasında yer alıyor. Bu yapılar, Alanya’nın Orta Çağ’da yalnızca savunma merkezi değil, aynı zamanda önemli bir liman ve denizcilik üssü olduğunu gösteriyor.
ALANYA OSMANLI TOPRAKLARINA NE ZAMAN KATILDI?
Selçuklu hâkimiyetinin ardından kent farklı siyasi yönetimlerin kontrolüne girdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Alanya Belediyesi kaynaklarına göre Alaiye, Fatih Sultan Mehmet döneminde 1471 yılında Osmanlı topraklarına katıldı. Kent daha sonraki yüzyıllarda idari açıdan farklı merkezlere bağlandı; 1868’de Antalya’ya bağlanmasının ardından 1871’de Antalya’ya bağlı ilçe statüsüne geçti.
ALAİYE ADI NE ZAMAN ALANYA OLDU?
Kentin Selçuklu döneminden gelen Alaiye adı Cumhuriyet döneminde Alanya olarak değişti. Resmi yerel tarih kaynakları bu değişikliği Mustafa Kemal Atatürk’ün 1935 yılındaki Alanya ziyaretiyle ilişkilendiriyor. Böylece antik çağdaki Korakesion ve Bizans dönemindeki Kalonoros adlarından sonra yüzyıllarca kullanılan Alaiye adı, bugünkü Alanya biçimini aldı.
ALANYA’NIN KURULUŞ TARİHİ OLARAK 1221 Mİ KABUL EDİLMELİ?
1221’i Alanya’nın kuruluş tarihi olarak vermek doğru değildir. Bu tarih, kentin I. Alaeddin Keykubad yönetimindeki Anadolu Selçuklu hâkimiyetine girdiği ve büyük ölçüde yeniden imar edildiği tarihi ifade eder. Alanya’nın yerleşim geçmişi çok daha eskidir; kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte Korakesion adıyla MÖ 4. yüzyılda yazılı kaynaklarda yer aldığı, bölgedeki insan izlerinin ise Paleolitik Çağ’a kadar uzandığı resmi kaynaklarda belirtiliyor.