Alanya ve Gazipaşa’da yıllardır adaptasyon çalışmaları yürütülen liçi, tescilli çeşitleri ve uygun mikroklima alanlarıyla alternatif tarım ürünü olarak öne çıkıyor.
Güney Çin kökenli olan ve bilimsel adı Litchi chinensis olarak bilinen liçi, kırmızı kabuğunun altında beyaz-şeffaf, sulu bir meyve eti barındırıyor. Türkiye’de henüz muz ve avokado kadar yaygın olmayan tür, Antalya’nın doğu kıyısındaki tropikal meyve çeşitliliğinin yeni halkalarından biri olarak değerlendiriliyor.
GAZİPAŞA’DA ÇALIŞMALAR YILLAR ÖNCE BAŞLADI
Liçinin bölgedeki geçmişi aslında yeni değil. Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün kayıtlarına göre BATEM, Akdeniz Üniversitesi ve İl Tarım Müdürlüğü iş birliğiyle yürütülen adaptasyon projesinde mango, passiflora, longan, guava, liçi ve ejder meyvesinden oluşan 6 tür ve 11 çeşit üzerinde çalışma yapıldı.
Proje kapsamında Gazipaşa’nın Macar ve Yakacık mahallelerinde toplam 4,5 dekarlık tropikal meyve bahçeleri kuruldu. BATEM’in 2014 yılında yayımladığı bilgilere göre fidanlar Gazipaşa’nın yanı sıra Alanya’nın Türkler bölgesindeki demonstrasyon alanlarına da dikildi. Böylece liçinin Antalya koşullarına uyumu uzun süreli olarak izlenmeye başlandı.
İKİ LİÇİ ÇEŞİDİ TESCİL EDİLDİ
Çalışmaların önemli sonuçlarından biri çeşit tescili oldu. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarım Orman Ekranı'nın 2026 yılında aktardığı bilgilere göre liçinin “Brewster” ve “Mauritius” çeşitleri tescil edilerek Milli Çeşit Listesi’ne kaydedildi. Aynı çalışmalar kapsamında mango, pitaya, passiflora ve longan çeşitleri de tescil sürecinden geçti.
BATEM yetkilileri, tropikal türlerde temel amacın Antalya koşullarına uyum sağlayabilen çeşitleri belirleyip üreticinin kullanımına sunmak olduğunu belirtiyor. Özellikle Alanya, Gazipaşa ve Anamur hattı bu çalışmaların yoğunlaştığı bölgeler arasında gösteriliyor.
LİÇİ HER SICAK BÖLGEDE AYNI VERİMİ VERMİYOR
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü FAO'nun yetiştiricilik verileri, liçinin iklim konusunda seçici bir tür olduğunu gösteriyor. Bitki sıcak ve nemli yazları tercih ederken çiçeklenme öncesinde serin bir döneme ihtiyaç duyuyor; kuvvetli don ise özellikle genç ağaçlarda zarar oluşturabiliyor.
Bu nedenle kıyıdaki mikroklima alanları üretim açısından önem taşıyor. FAO verilerine göre iyi drenajlı, organik madde bakımından zengin topraklar liçi için daha uygun koşullar sağlıyor. Çiçeklenme ve meyve tutumu ise sıcaklık, nem ve mevsimsel değişimlerden doğrudan etkileniyor.
GAZİPAŞA’DA LİÇİ ARTIK YABANCI BİR MEYVE DEĞİL
Gazipaşa Kaymakamlığının daha önce yayımladığı bilgiler de ilçede liçinin mango, avokado, longan, guava ve papaya gibi çok sayıda tropikal türle birlikte yetiştirildiğini ortaya koyuyor. İlçedeki bazı bahçelerde 40'ın üzerinde tropikal meyve türünün denendiği ve yetiştirildiği belirtilmişti.
Liçinin bölgede ne ölçüde ticari üretime dönüşeceğini ise verim, fidan maliyeti, tüketici talebi ve satış fiyatı belirleyecek. Kamuya açık güncel verilerde Alanya ve Gazipaşa için liçinin toplam üretim alanı ve yıllık üretim miktarı ayrı bir kalem halinde açıklanmadığından, ürünün bugün muz veya avokado ölçeğinde yaygınlaştığını söylemek için henüz yeterli veri bulunmuyor.