Alanya’da kışlık konserve hazırlayanlar için botulizm uyarısı yapıldı. Yanlış konserve işlemleri sinir sistemini etkileyen ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor.
Yaz mevsiminin sona ermesiyle domates ve farklı sebzeleri kavanozlayarak kışa hazırlayan vatandaşların, özellikle düşük asitli gıdalarda uygulanan yönteme dikkat etmesi gerekiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), uygun olmayan koşullarda hazırlanan ev konservelerini gıda kaynaklı botulizmin bilinen kaynakları arasında gösteriyor.
KAVANOZUN İÇİNDEKİ RİSK NASIL OLUŞUYOR?
Botulizme yol açabilen Clostridium botulinum bakterisinin sporları toprakta doğal olarak bulunabiliyor. Bu sporlar, oksijenin az olduğu ve asit düzeyinin yeterince yüksek olmadığı uygun ortamlarda gelişerek sinir sistemini etkileyen botulinum toksini üretebiliyor.
ABD Tarım Bakanlığına bağlı Gıda Güvenliği ve Denetim Servisi'nin bilgilerine göre bakterinin sporları ısıya oldukça dayanıklı. Bu nedenle düşük asitli sebzelerin yalnızca kaynar su içerisinde işlem görmesi, sporların etkisiz hale getirilmesi için yeterli kabul edilmiyor.
HER SEBZEYE AYNI KONSERVE YÖNTEMİ UYGULANMIYOR
CDC, pH değeri 4,6'nın üzerinde olan düşük asitli gıdalar arasında taze sebzeler, et, kümes hayvanları, balık ve deniz ürünlerinin yanı sıra bazı domatesleri de sayıyor. Kurum, bu gruptaki gıdaların evde uzun süreli saklama amacıyla konservelenmesinde uygun basınçlı konserve yöntemlerinin kullanılmasını öneriyor.
Bu ayrım özellikle önemli; çünkü kaynar su yaklaşık 100 dereceye ulaşırken düşük asitli gıdalardaki botulinum sporlarının güvenli biçimde kontrolü daha yüksek işlem sıcaklıkları gerektirebiliyor. USDA kaynaklarında basınçlı konserve işlemlerinde yaklaşık 116-121 derece aralığına ulaşılabildiği belirtiliyor.
KOKUSU NORMAL OLSA BİLE GÜVENLİ OLMAYABİLİR
Botulizm açısından en kritik noktalardan biri, toksinin her zaman görünüm, koku veya tat değişikliğiyle kendisini belli etmemesi. CDC, botulinum toksininin görülemeyeceğini, koklanamayacağını veya tadının anlaşılamayacağını belirterek şüpheli konservelerin güvenli olup olmadığını anlamak için tadına bakılmaması gerektiğini vurguluyor.
Kavanoz kapağının şişmesi veya gevşemesi, sızıntı, çatlak, olağan dışı renk değişimi ya da kavanoz açılırken sıvı veya köpüğün basınçla dışarı çıkması ise ürünün tüketilmemesini gerektiren uyarı işaretleri arasında bulunuyor.
GÖRME VE YUTMA SORUNLARI ÖNEMLİ BELİRTİLER
Botulinum toksini sinir sistemini etkiliyor. Gıda kaynaklı botulizmde çift veya bulanık görme, göz kapaklarında düşme, konuşma bozukluğu, ağız kuruluğu, yutma güçlüğü ve kaslarda güçsüzlük görülebiliyor. Ağır vakalarda solunum kaslarının etkilenmesi nedeniyle hayati risk ortaya çıkabiliyor.
Belirtilerin başlangıç zamanı kişiden kişiye değişebiliyor. ABD Tarım Bakanlığı kaynaklarında belirtilerin çoğunlukla tüketimden sonraki 18-36 saat içinde başladığı, ancak bazı vakalarda daha erken ya da günler sonra ortaya çıkabildiği belirtiliyor. Şüpheli bir gıdanın tüketilmesinin ardından bu tür nörolojik belirtiler görülmesi halinde acil sağlık değerlendirmesi gerekiyor.
KIŞLIK HAZIRLARKEN HİJYEN TEK BAŞINA YETMİYOR
Alanya’da kışlık hazırlık yapanların temiz kavanoz ve kapak kullanmasının yanı sıra hazırlanacak gıdanın asit düzeyine uygun, güvenilir ve güncel konserve tariflerini izlemesi önem taşıyor. İşlem süresi, sıcaklık ve kullanılan ekipmanın gıdanın türüne göre belirlenmesi gerekiyor.
CDC'nin ev konserveleri için temel yaklaşımı ise oldukça net: Güvenli konserve kurallarına uygun hazırlanıp hazırlanmadığından şüphe edilen bir ürünün tadına bakılmaması ve tüketilmemesi gerekiyor. Açılan konserve ve salamura ürünlerinin de buzdolabında saklanması öneriliyor.
