Mabel Matiz, gerçek adıyla Fatih Karaca, 31 Ağustos 1985’te Mersin’in Erdemli ilçesine bağlı Tömük’te doğan Türk şarkıcı, söz yazarı, besteci ve müzik yapımcısıdır. Üniversite yıllarında başladığı müzik çalışmalarını 2000’lerin sonunda internet üzerinden yayımladığı ev kayıtlarıyla görünür hâle getiren Matiz, 2011’de yayımladığı ilk albümünden itibaren Türkçe pop müziğin kendine özgü isimlerinden biri oldu. Pop, alternatif müzik, elektronik müzik, Anadolu pop, psikedelik öğeler ve geleneksel melodileri farklı dönemlerde bir araya getiren sanatçı; yalnızca yorumculuğuyla değil, başka sanatçılar için yazdığı şarkılar ve müzik videolarındaki görsel yaklaşımıyla da geniş bir üretim alanı oluşturdu. Mabel Matiz sahne adı ise Buket Uzuner’in Kumral Ada Mavi Tuna romanındaki Tuna karakterinin takma adı olan “Mabel” ile “çok sarhoş, düşkün kimse” anlamlarıyla kullanılan Rumca kökenli “matiz” kelimesinin birleşiminden oluşmaktadır.
Mabel Matiz kimdir ve çocukluğu nasıl geçti?
Fatih Karaca, ev hanımı Maya Karaca ile tır şoförü ve Kıbrıs Barış Harekâtı gazisi Ali Karaca’nın ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluk ve ilk gençlik yıllarını büyük ölçüde Erdemli’de geçirdi. Kendi anlatımlarında bu coğrafyanın, ailesinin ve çocukluk döneminde dinlediği müziklerin sonraki üretimlerinde önemli bir iz bıraktığını ifade etti. Özellikle 1980’ler ve 1990’ların Türkçe pop müziğini yoğun biçimde dinledi; Sezen Aksu’nun “Şinanay” şarkısını çocukluk döneminde en çok dinlediği eserlerden biri olarak anlattı. Yıllar içinde Anadolu’nun farklı müzikal gelenekleri, pop kültürü, elektronik sesler, edebiyat ve görsel sanatlarla kurduğu ilişki, onun müzik dilinin temel kaynaklarını oluşturdu. Matiz’in eserlerinde yerel sözcüklerden halk müziği çağrışımlarına, modern elektronik prodüksiyonlardan klasik Türkçe pop duyarlılığına kadar farklı dönem ve türlerin yan yana gelmesi bu geniş etki alanının sonucu olarak değerlendirilebilir.
Mabel Matiz’in çocukluğunu etkileyen önemli konulardan biri kekemelik oldu. Yoğun biçimde yaşadığı konuşma güçlüğünün kendisini yazıya ve farklı ifade biçimlerine yönelttiğini anlatan sanatçı, lise ikinci sınıftayken Yunus Emre’nin yaşamını konu alan bir tiyatro oyununda başrol oynadı. 2001-2002 dönemindeki bu oyun için yaptığı yaklaşık bir yıllık hazırlığın, kekemeliğini kontrol etmesinde önemli rol oynadığını belirtti. Yazı, tiyatro ve ardından müzikle kurduğu ilişki böylece yalnızca sanatsal bir ilgi değil, kendisini ifade etmenin de önemli yollarından biri hâline geldi. Üniversite eğitimi için İstanbul’a taşınması ise hem mesleki yaşamının hem de daha sonra tamamen müziğe yönelecek kariyerinin başlangıç noktalarından biri oldu.
Diş hekimliğinden müzik kariyerine nasıl geçti?
Karaca, 2003-2008 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde öğrenim gördü. Üniversite yıllarında gitar ve şan dersleri almaya, beste yapmaya ve kendi şarkılarını yazmaya başladı. 2005’te tıp fakültesinden arkadaşı Duygu Has ile ağırlıklı olarak akustik cover parçalar seslendiren bir ikili kurdu. Aynı yıl kendi şarkılarını yazmaya başlayan Matiz’in erken dönem üretimleri arasında, 2007’de kaleme aldığı ve daha sonra ilk albümünün çıkış parçalarından biri olacak “Arafta” da yer aldı. Mezuniyetinin ardından yaklaşık iki yıl profesyonel olarak diş hekimliği yaptı. Ancak müzik çalışmalarının giderek ağırlık kazanması üzerine 2010 yazında diş hekimliğini bırakıp yaşamını müzik üzerinden sürdürme kararı aldı. 2011’de İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku programında yüksek lisansa başladı; bu eğitimi 2014’te tamamlamadan bıraktı.
Mabel Matiz’in profesyonel kariyerinin şekillenmesinde 2008’de açtığı MySpace sayfası belirleyici oldu. Gitar ve vokalle yaptığı ev kayıtlarını başlangıçta gerçek kimliğini açıklamadan paylaşan sanatçı, “Mabel Matiz” adını da bu anonim dönem sırasında kullandı. İnternete yüklediği demoların kısa sürede yayılması ve dinleyici kitlesi oluşturması üzerine müzik çevreleriyle bağlantıları arttı. Şarkılarına ilgi gösteren Engin Akıncı ile tanışmasının ardından ilk albüm hazırlıkları başladı; Alper Gemici ve Alper Erinç gibi müzisyenlerle stüdyo çalışmalarına geçti. Böylece Matiz’in kariyeri, geleneksel plak şirketi keşif sürecinden farklı olarak, sosyal medya ve dijital müzik paylaşımının Türkiye’de yeni yeni etkili hâle geldiği bir dönemde internet üzerinden oluşan dinleyici ilgisiyle profesyonelleşti.
İlk albümleri ve yükseliş dönemi nasıl şekillendi?
Kendi adını taşıyan ilk stüdyo albümü Mabel Matiz, Mayıs 2011’de yayımlandı. Akustik enstrümanların ağırlıkta olduğu albümde Birhan Keskin ve Yalçın Tosun’un şiirlerinden bestelenen eserler dışında şarkıların söz ve müzikleri büyük ölçüde Matiz’e aitti. “Arafta” başta olmak üzere albümdeki parçalar, onun şiirsel anlatımının ve alışılmış pop kalıplarının dışında kalan vokal tavrının ilk geniş kapsamlı örneklerini oluşturdu. İlk albümün ardından Matiz yalnızca kendi repertuvarı için değil, başka yorumcular için de şarkı yazmaya devam etti. Teoman’ın 2011’de yayımladığı “Sahilde Bir Sarhoş”un söz ve müziğinin Mabel Matiz’e ait olması, onun besteci ve söz yazarı kimliğinin kariyerinin erken döneminden itibaren başka sanatçılara da uzandığını gösteren örneklerden biri oldu. Sanatçının resmi diskografisi, ilk albümün yayımlanma tarihini 11 Mayıs 2011 olarak kaydediyor.
İkinci stüdyo albümü Yaşım Çocuk, 5 Ocak 2013’te yayımlandı. Can Güngör ve Cihan Mürtezaoğlu’nun prodüksiyon ve düzenlemelerde önemli rol üstlendiği albümde Mete Özgencil ve Yıldız Tilbe’nin de katkıları bulunuyordu. “Zor Değil”, “Aşk Yok Olmaktır”, “Yaşım Çocuk” ve “Alaimisema” albümün öne çıkan şarkıları arasında yer aldı. Albümün gördüğü ilgi Matiz’in alternatif müzik çevrelerinin dışına çıkarak daha geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmasını sağladı. Yaşım Çocuk, Milliyet Sanat okurlarının değerlendirmesinde “Yılın Albümü” seçilirken Mabel Matiz de 2013’te GQ Türkiye Men of the Year kapsamında “Yılın Müzisyeni” ödülünü aldı. GQ Türkiye’nin aynı yıl yayımladığı röportajda bu ödülün sanatçının ilk ödülü olduğu da aktarılmıştı.
Matiz, 2010’ların ilk yarısında yorumcu kimliğinin yanı sıra farklı sanatçılar için üreten bir söz yazarı ve besteci olarak da çalışmalarını sürdürdü. Teoman, Göksel, Ayşegül Aldinç, Ceyl’an Ertem ve farklı kuşaklardan başka isimlerin projelerinde eserleriyle yer aldı. Aysel Gürel’in şarkılarından hazırlanan projede yorumladığı “Sultan Süleyman” da repertuvarında öne çıkan cover çalışmalarından biri oldu. Üçüncü stüdyo albümü Gök Nerede ise Can Güngör prodüktörlüğünde 13 Şubat 2015’te yayımlandı. İlk iki albümle oluşan şarkı yazarlığı çizgisini devam ettiren çalışma, Matiz’in pop müzik içindeki yerini daha da belirginleştirdi. Resmi diskografisinde Mabel Matiz, Yaşım Çocuk ve Gök Nerede sırasıyla 2011, 2013 ve 2015 tarihli ilk üç stüdyo albümü olarak yer alıyor.
Maya albümü Mabel Matiz’in müziğini nasıl değiştirdi?
20 Haziran 2018’de yayımlanan dördüncü stüdyo albümü Maya, Mabel Matiz’in kariyerindeki en kapsamlı dönüşümlerden birini temsil etti. Adını annesi Maya Karaca’dan alan albümün hazırlıkları yaklaşık iki yıl, stüdyo kayıtları ise yaklaşık bir buçuk yıl sürdü. Çalışmada Anadolu müziği, 1970’lerin Anadolu pop ve psikedelik müzik mirası, elektronik altyapılar ve çağdaş pop prodüksiyonu aynı çatı altında buluştu. Albümün fiziksel sürümü iki CD ve 21 şarkıdan oluşurken “Canki” ve Fransızca sözler de içeren “Comme un animal” dijital sürümde yer aldı. Sanatçının resmi biyografisi, Mayanın Spotify’ın 2018 ve 2019 verilerine göre yılın en çok dinlenen Türkçe pop albümü olduğunu belirtiyor. Bu dönem, Matiz’in hem müzikal prodüksiyona daha fazla müdahil olduğu hem de klip, kostüm, sahne tasarımı ve görsel anlatımı şarkıların ayrılmaz bir parçası hâline getirdiği evrelerden biri oldu.
Maya döneminde yayımlanan “Öyle Kolaysa”, “Sarmaşık”, “Ya Bu İşler Ne”, “Mendilimde Kırmızım Var”, “A Canım” ve albümdeki diğer eserler Matiz’in geleneksel melodiler ile modern prodüksiyon tekniklerini birlikte kullanma yaklaşımının farklı örneklerini sundu. Albümün adı aynı zamanda sanatçının aile bağlarıyla doğrudan ilişkilidir. Babası Ali Karaca, 22 Şubat 2019’da Erdemli’de geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Matiz, babasının ölümünden önce onun için “Babamı Beklerken” şarkısını yazmıştı. Babasının Kıbrıs Barış Harekâtı gazisi olması ve annesinin adının albüme verilmesi, Mayanın kişisel hafıza ve aile geçmişiyle bağını güçlendiren unsurlar arasında yer aldı.
Fatih albümü ve sonraki çalışmalarında neler öne çıktı?
Mabel Matiz, Maya sonrasında tekli çalışmalarını yoğunlaştırdı ve 2020’de beşinci albümünün hazırlıklarına başladı. 16 Ekim 2020’de “Toy”u yayımlamasının ardından “Kahrettim”, “Kavşaklar”, “Karakol”, “Fan”, “Aferin” ve “Uçkun” gibi çalışmalar geldi. 3 Kasım 2022’de Mert Demir ile birlikte yayımlanan “Antidepresan” ise dönemin geniş kitlelere ulaşan Türkçe pop şarkılarından biri oldu. Resmi diskografide eserin sözleri Mert Demir ve Mabel Matiz’e, müziği ve prodüksiyonu Mert Demir’e ait olarak gösteriliyor. Aynı dönemde Matiz’in kendi repertuvarının yanı sıra başka sanatçılara şarkı verme geleneği de sürdü; Melike Şahin’in “Diva Yorgun”, Bengü Beker’in “Yağmur Olsam” ve Umay Umay’ın “Ballı Hançer” adlı çalışmalarında söz ve beste sahibi olarak yer aldı.
Beşinci stüdyo albümü Fatih, 21 Temmuz 2023’te Pose Records etiketiyle yayımlandı. Sanatçının kendi adını, yani Fatih’i albüm başlığına taşıması çalışmanın kişisel niteliğini de belirginleştirdi. Resmi kaynaklara göre üç yılı aşkın sürede hazırlanan albüm 25 şarkıdan ve yaklaşık 1 saat 47 dakikalık bir repertuvardan oluştu. Melike Şahin, Aşkın Nur Yengi, Kalben, Bengü Beker ve Kardelen gibi isimlerin yanı sıra farklı ülkelerden prodüktör ve müzisyenlerle iş birliklerinin bulunduğu albümde “Aşkım Gülüm”, “Uçkun”, “Numaracı”, “Müphem”, “Düldül”, “İki Satır Yara”, “Karakol”, “Aferin”, “Fan”, “Aşk Çeşmesi”, “Çerez” ve “Veda Ettim Geçmişe” gibi parçalar yer aldı. Albüm; elektronik müzik, pop, Anadolu müziği ve Orta Doğu coğrafyasından farklı ses dünyalarını geniş bir prodüksiyon anlayışı içinde birleştirdi. Apple Music de Fatihi 25 parçalık, 21 Temmuz 2023 tarihli bir pop albümü olarak listeliyor.
Mabel Matiz’in diskografisi 2023 sonrasında da tekli ve özel proje çalışmalarıyla genişlemeyi sürdürdü. Dijital müzik kataloglarında 2025’te “Yusuf’u Kaybettim (Mabel’s Version)”, “Gök Mavi”, “Kayboldum Masalında” ve Selami Şahin repertuvarından “Ben Sevdalı Sen Belalı”; 2026’da ise “Dağılıyorum Olaysız” ve “Umrumdışı” gibi kayıtlar yer aldı. Böylece sanatçı, Fatih albümünün ardından da yeni kayıt yayımlamayı sürdürürken önceki dönem çalışmalarını yeni yorumlarla yeniden ele aldı. Resmi konser kanallarında 2026 boyunca Türkiye’de İstanbul, İzmir, Antalya, Ankara, Adana ve Bursa gibi kentlerin yanı sıra Londra’da gerçekleştirilen veya duyurulan konserler; yılın ilerleyen dönemleri için Bakü, Zürih ve 2027 başı için Viyana programları da yer aldı. Bu program, Matiz’in kariyerinin yalnızca Türkiye’deki albüm ve tekli üretimleriyle değil, uluslararası konserlerle de devam ettiğini gösteriyor.
Mabel Matiz’in Türk pop müziğindeki etkisi nedir?
Mabel Matiz’in müzikteki konumu, yalnızca hit şarkılar yayımlayan bir pop yorumcusu olmasıyla açıklanmıyor. Kariyerinin başlangıcından itibaren kendi söz ve bestelerini üretmesi, şiir ve edebiyatla yakın ilişki kurması, Anadolu müzik mirasını elektronik ve çağdaş pop prodüksiyonlarıyla birleştirmesi ve müzik videolarını bağımsız bir anlatım alanı olarak kullanması onu 2010’lu yıllarda Türkçe popun değişen estetiğinin önemli temsilcilerinden biri hâline getirdi. Şarkılarında günlük konuşma dili ile eski veya bölgesel sözcükleri, popüler kültürle geleneksel imgeleri ve kişisel hikâyelerle daha evrensel temaları yan yana getirmesi kendine özgü bir söz yazarlığı çizgisi oluşturdu. Sanatçının resmi biyografisinde de 2010’lu yıllarda Türk popunun dönüşümünde rol oynadığı, Anadolu ezgileriyle elektronik ve psikedelik unsurları birleştiren çalışmalarının bu dönemde belirginleştiği vurgulanıyor.
Matiz aynı zamanda üretimini kendi albümleriyle sınırlamayan bir besteci ve söz yazarıdır. Teoman’dan Göksel’e, Ayşegül Aldinç’ten Ayşe Hatun Önal’a, Ceylan Ertem’den Melike Şahin ve Bengü Beker’e kadar farklı kuşaklardan yorumcuların repertuvarlarında onun imzasını taşıyan eserler bulunuyor. Buna karşılık kendisi de Sezen Aksu, Selda Bağcan, Nükhet Duru ve Gülden Karaböcek gibi Türk müzik tarihinin farklı dönemlerinden isimlerle ortak çalışmalar gerçekleştirdi; Aysel Gürel, Âşık Mahzuni Şerif, Yıldız Tilbe ve Mirkelam gibi müzisyenlere adanan projelerde şarkılar yorumladı. Resmi diskografisinde “Sultan Süleyman”, “Yuh Yuh”, “Değilsin”, “Nerde” ve “Nerelere Gideyim” gibi farklı repertuvarlardan yorumları da ayrı bir bölüm altında yer alıyor. Bu çeşitlilik, Mabel Matiz’in 2011’de başlayan albüm kariyerinden itibaren Türkçe pop, alternatif müzik ve geleneksel müzik mirası arasında kurduğu ilişkinin temel özelliklerinden biri olmaya devam ediyor.
