Şenol Güneş, 1 Haziran 1952’de Trabzon’da doğan Türk teknik direktör ve eski millî kalecidir. Futbolculuk kariyerinin büyük bölümünü Trabzonspor’da geçiren Güneş, bordo-mavili kulübün Türk futbolundaki yükselişinin simge isimlerinden biri oldu. Kalecilik döneminde altı lig şampiyonluğu yaşayan, Türkiye A Millî Takımı’nın formasını 31 kez giyen Güneş; futbolu bıraktıktan sonra teknik direktörlüğe geçti. Teknik adam olarak Trabzonspor, Boluspor, İstanbulspor, Antalyaspor, Sakaryaspor, FC Seoul, Bursaspor ve Beşiktaş gibi kulüplerde görev yaptı; Türkiye Millî Takımı’nı ise iki ayrı dönemde çalıştırdı. Kariyerinin uluslararası ölçekte en önemli sonucu, Türkiye’nin 2002 FIFA Dünya Kupası’nı üçüncü tamamlaması oldu. Türkiye Futbol Federasyonu+1
Şenol Güneş futbola nasıl başladı?
Trabzon’da mütevazı bir aile ortamında büyüyen Güneş’in çocukluğu, futbolun kentin sosyal yaşamındaki etkisinin giderek güçlendiği yıllara rastladı. İlk dönemlerinde basketbola da ilgi duymasına rağmen mahalle futboluyla oyuna yakınlaştı. Başlangıçta santrfor olarak oynadığı maçlarda zaman zaman kaleye geçmesi, ileride bütün kariyerini belirleyecek bir değişime dönüştü. 1967’de Erdoğdu Gençlik’te kaleci olarak futbola başladı; daha sonra Trabzonspor’un amatör takımında ve Sebat Gençlik’te oynadı. Sebat döneminde profesyonel futbol deneyimi kazandıktan sonra 1972’de Trabzonspor’a transfer edildi. Aynı yıllarda eğitimini de sürdüren Güneş, kaleciliğin başlangıçta bilinçli biçimde seçtiği bir mevki olmadığını, ancak görevi üstlendikten sonra profesyonel olarak en iyi şekilde yapmaya çalıştığını sonraki yıllarda çeşitli söyleşilerinde anlattı.
Trabzonspor’daki ilk sezonunda İlhan İkican’ın arkasında yedek kaleci olarak başlayan Güneş, 23 Eylül 1972’de İstanbulspor karşısında oyuna girerek bordo-mavili formayla ilk resmî maçına çıktı. 4 Mart 1973’te Bandırmaspor karşısında ilk kez ilk 11’de görev yaptı ve maçı gol yemeden tamamladı. 1973-74 sezonunda Trabzonspor’un Türkiye 2. Futbol Ligi’ndeki grubunu lider tamamlayarak en üst lige çıkmasında önemli rol oynadı. Süper Lig düzeyindeki ilk karşılaşmasına ise 8 Eylül 1974’te Fenerbahçe karşısında çıktı. Trabzonspor’un üst lige yükselişinden kısa süre sonra başlayan başarı dönemi, hem kulübün hem de Güneş’in Türk futbol tarihindeki yerini belirleyen süreç oldu.
Trabzonspor’daki şampiyonluk yıllarında ne başardı?
Trabzonspor, 1975-76 sezonunda Türkiye’nin en üst düzey futbol ligini şampiyon tamamlayarak İstanbul dışından lig şampiyonluğuna ulaşan ilk kulüp oldu. Güneş, bu tarihi kadronun birinci kalecisiydi. Bordo-mavililer daha sonra 1976-77, 1978-79, 1979-80, 1980-81 ve 1983-84 sezonlarında da şampiyonluğa ulaştı; böylece Güneş futbolculuk döneminde altı lig şampiyonluğu yaşadı. Türkiye Kupası, Cumhurbaşkanlığı Kupası ve Başbakanlık Kupası organizasyonlarında da kupalar kaldıran kaleci, uzun yıllar takımın en istikrarlı oyuncularından biri olarak görev yaptı. TFF kayıtlarında Güneş’in Trabzonspor’la altı lig şampiyonluğu yaşadığı ve kulübün o dönemde gerçekleştirdiği Anadolu merkezli futbol yükselişinin başlıca aktörlerinden biri olduğu vurgulanıyor.
Güneş’in kalecilik kariyerinin öne çıkan yönlerinden biri uzun süre gol yememe performansıydı. 1978-79 sezonunda ligde yaklaşık 1110 dakikayı aşan bir süre kalesini gole kapatarak Türkiye futbolunun uzun yıllar anılan kaleci rekorlarından birine imza attı; aynı sezon Trabzonspor savunması ligin tamamında yalnızca altı gol yedi. TFF’nin Şenol Güneş’e ilişkin tarihsel kayıtlarında bu seri 1112 dakika olarak yer alıyor. Güneş, 1972’den 1987’ye kadar yaklaşık 15 yıl Trabzonspor’un kalesini korudu ve kulübün tarihindeki en fazla resmî maça çıkan oyuncular arasında zirvede yer aldı. Futbolu 1987’de bıraktığında adı, Trabzonspor’un 1970’ler ve 1980’lerde kurduğu şampiyonluk düzeniyle özdeşleşmiş durumdaydı.
Millî takım kariyeri nasıl şekillendi?
Şenol Güneş, futbolculuk döneminde Türkiye A Millî Takımı’nın kalesini 31 kez korudu ve bu karşılaşmaların beşinde kaptan olarak görev yaptı. A Millî Takım formasını ilk kez 31 Ekim 1976’da Malta karşısında giydi. Millî formayla son karşılaşmasına ise 25 Mart 1987’de Demokratik Almanya’ya karşı çıktı; Türkiye bu maçı 3-1 kazandı. Böylece Güneş’in millî futbolcu kariyeri yaklaşık on bir yıllık bir döneme yayıldı. Oyunculuk yıllarındaki millî takım başarıları, kulüp düzeyinde Trabzonspor’la elde ettiği kupaların gerisinde kalsa da yıllar sonra teknik direktör olarak Türkiye futbol tarihinin en başarılı millî takım turnuvalarından ikisinin merkezinde yer aldı.
Şenol Güneş teknik direktörlüğe nasıl geçti?
Güneş, futbolu bıraktıktan kısa süre sonra antrenörlüğe yöneldi. 1988’de Trabzonspor Teknik Direktörü Metin Türel’in yardımcısı olarak çalışmaya başladı ve aynı yıl takımın başına geçti. İlk Trabzonspor döneminin ardından Boluspor ve İstanbulspor’da görev yaptı. 1993’te yeniden bordo-mavili ekibe dönen Güneş, 1990’ların ortasında şampiyonluk mücadelesi veren bir takım oluşturdu; 1995’te Türkiye Kupası ve Cumhurbaşkanlığı Kupası’nı kazandı. Trabzonspor’dan ayrıldıktan sonra Antalyaspor ve Sakaryaspor’u çalıştırdı. Bu dönem, onun yalnızca eski bir kaleciden değil, farklı kadrolarla çalışabilen ve uzun vadeli takım yapılanmalarında sorumluluk üstlenen bir teknik direktöre dönüşmesini sağladı. TFF kayıtları, kariyerinin daha sonraki aşamalarında Trabzonspor’a birçok kez döndüğünü ve Türkiye’nin farklı kulüplerinde görev yaptığını gösteriyor.
2000 yılında Türkiye A Millî Takımı’nın başına getirilen Güneş’in ilk millî takım dönemi 16 Ağustos 2000 ile 18 Şubat 2004 arasında sürdü. Türkiye, onun yönetiminde 2002 FIFA Dünya Kupası’na katılma hakkı kazandı ve Güney Kore ile Japonya’nın ortaklaşa düzenlediği turnuvada tarihinin en başarılı Dünya Kupası derecesine ulaştı. Brezilya’nın şampiyon olduğu organizasyonda Türkiye yarı finale kadar yükseldi; yarı finalde Brezilya’ya 1-0 yenildikten sonra ev sahibi Güney Kore’yi üçüncülük maçında 3-2 mağlup ederek bronz madalya aldı. Türkiye böylece 1954’ten sonra katıldığı ilk Dünya Kupası’nı üçüncü tamamladı. Güneş yönetimindeki millî takım bir yıl sonra 2003 FIFA Konfederasyonlar Kupası’nı da üçüncü bitirdi. FIFA da Güneş’in 2019’daki ikinci göreve gelişini değerlendirirken 2002’deki bronz madalyayı kariyerinin temel uluslararası başarısı olarak öne çıkardı.
Kulüp futbolundaki ikinci büyük dönemi nasıl gelişti?
Millî takımın ardından yeniden kulüp futboluna dönen Güneş, 2005’te kısa süre Trabzonspor’u çalıştırdıktan sonra kariyerinin ilk uzun süreli yurt dışı deneyimini Güney Kore’de yaşadı. FC Seoul’un teknik direktörlüğünü üstlenerek Asya futbolunda üç sezona yayılan bir dönem geçirdi. 2009 sonunda Trabzonspor’a döndü; bordo-mavili takım 2009-10 sezonunda Türkiye Kupası’nı, ardından 2010 Süper Kupa’yı kazandı. 2010-11 sezonunda ise Trabzonspor ligi Fenerbahçe ile aynı puanda tamamladı ve ikili averaj sonucunda ikinci sırada kaldı. Güneş Ocak 2013’te bu görevinden ayrıldı. 2014-15 sezonunda Bursaspor’u çalıştıran deneyimli teknik adam, takımını Türkiye Kupası finaline taşıdıktan sonra kariyerinin bir başka belirleyici durağı olan Beşiktaş’a geçti.
Şenol Güneş, 2015 yazında göreve başladığı Beşiktaş’ta ilk sezonunda Süper Lig şampiyonluğu yaşadı. Siyah-beyazlılar 2015-16 sezonunu zirvede tamamlayarak yeni stadındaki ilk şampiyonluğuna ulaştı. Takım 2016-17 sezonunda da şampiyon oldu ve Güneş böylece Beşiktaş’ı üst üste iki kez lig şampiyonluğuna taşıyan ilk Türk teknik direktör olarak kulüp tarihine geçti. Aynı dönemde Avrupa kupalarında da önemli sonuçlar elde edildi. Beşiktaş 2016-17 UEFA Avrupa Ligi’nde çeyrek finale yükseldi; 2017-18 UEFA Şampiyonlar Ligi’nde ise Porto, Leipzig ve Monaco’nun bulunduğu grubu 14 puanla, yenilgisiz lider tamamladı. UEFA kayıtlarına göre Beşiktaş böylece Şampiyonlar Ligi grubunu lider bitiren ilk Türk takımı olurken, 14 puan da bir Türk takımının grup aşamasındaki en yüksek puanı olarak kayda geçti.
Millî takıma ikinci kez ne zaman döndü?
Güneş, Beşiktaş’taki ilk döneminin sonuna yaklaşırken 2019’da yeniden Türkiye A Millî Takımı teknik direktörlüğüne getirildi. TFF, 28 Şubat 2019’da yaptığı açıklamada anlaşmanın 1 Haziran 2019’dan itibaren geçerli olacağını duyurdu; ancak Güneş mart ayındaki Avrupa Şampiyonası eleme karşılaşmalarında da geçici görevlendirmeyle takımın başına geçti. Resmî TFF kayıtlarında ikinci millî takım dönemi 18 Mart 2019 ile 10 Eylül 2021 arasında gösteriliyor. Türkiye, 2020 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde Fransa’nın da bulunduğu gruptan çıkarak finallere katıldı. COVID-19 salgını nedeniyle 2021’e ertelenen turnuvada ise İtalya, Galler ve İsviçre karşısında oynanan üç grup maçını da kaybederek elendi. 2022 Dünya Kupası elemelerindeki sonuçların ardından TFF ile yollar Eylül 2021’de ayrıldı.
Beşiktaş ve Trabzonspor’a son dönüşlerinde neler yaşandı?
Şenol Güneş, 2022 sonbaharında ikinci kez Beşiktaş’ın teknik direktörlüğünü üstlendi. Siyah-beyazlı takım onun yönetiminde 2022-23 sezonunun ikinci bölümünde uzun bir yenilmezlik serisi yakaladı ve lig yarışında üst sıralara yükseldi. Güneş, 2023-24 sezonunun başındaki kötü sonuçların ardından 6 Ekim 2023’te görevinden ayrıldı. Yaklaşık bir yıl sonra, Eylül 2024’te bir kez daha Trabzonspor’un başına geçti. Bu görev, kulüpteki teknik direktörlük kariyerinin beşinci ayrı dönemi olarak kayıtlara geçti. Trabzonspor ile Güneş arasındaki sözleşme 13 Mart 2025’te karşılıklı olarak feshedildi; kulübün KAP açıklamasında herhangi bir fesih tazminatı ödenmeyeceği belirtildi. Aynı gün takımın teknik direktörlüğüne daha önce kariyerini aktardığımız Fatih Tekke getirildi. Bu nedenle Güneş’in son teknik direktörlük görevi, Mart 2025’te sona eren Trabzonspor dönemi oldu.
Şenol Güneş Türk futbolunda neden önemli bir isimdir?
Şenol Güneş’in Türk futbolundaki yeri, futbolculuk ve teknik direktörlük kariyerlerinin ikisinde de ülke futbolunun önemli kırılma noktalarında rol almasına dayanıyor. Bir kaleci olarak Trabzonspor’un İstanbul dışından çıkan ilk lig şampiyonu olduğu kuşağın merkezinde yer aldı ve altı lig şampiyonluğu yaşadı. Teknik direktör olarak Türkiye’yi 2002 Dünya Kupası üçüncülüğüne ve 2003 Konfederasyonlar Kupası üçüncülüğüne taşıdı; Beşiktaş ile art arda iki Süper Lig şampiyonluğu kazandı ve Şampiyonlar Ligi’nde Türk kulüpleri açısından rekor niteliğindeki 14 puanlık yenilgisiz grup liderliğinin teknik direktörü oldu. Trabzonspor’a farklı dönemlerde tekrar tekrar dönmesi, Güney Kore’de çalışması ve iki ayrı dönemde millî takım sorumluluğunu üstlenmesi ise kariyerinin yaklaşık yarım yüzyıla yayılan sürekliliğini ortaya koyuyor. Futbolculuğa 1960’ların sonunda başlayan Güneş, 2025’e kadar oyuncu, yardımcı antrenör ve teknik direktör kimlikleriyle profesyonel futbolun içinde yer aldı.
