Türkiye’de kurulması planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) çalışanların ücretlerine nasıl yansıyacağı tartışılıyor. Gündemdeki modelde çalışandan yüzde 3 katkı alınması halinde, 28 bin 75 TL olan net asgari ücretin yaklaşık 27 bin 84 TL’ye gerileyebileceği hesaplanıyor. Ancak TES’in katkı oranları ve uygulama ayrıntıları henüz yasalaşmış değil.
ASGARİ ÜCRETLİNİN AYLIK KAYBI 991 TL OLABİLİR
Türkiye Gazetesi yazarı ve Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş’ın yaptığı hesaplamaya göre, mevcut çalışan primlerine yüzde 3 oranında TES katkısının eklenmesi durumunda asgari ücretlinin aylık kullanılabilir geliri yaklaşık 991 TL azalacak.
Bu hesaplama, TES için yüzde 3 çalışan katkısının uygulanacağı varsayımına dayanıyor. Sistemin kesin katkı oranları ise hazırlanacak yasal düzenlemeyle belli olacak.
TES RESMİ PROGRAMLARDA YER ALIYOR
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi yalnızca tartışma aşamasındaki bir başlık değil. 2026-2028 Orta Vadeli Program ile 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Otomatik Katılım Sistemi’nin işveren katkısını da içerecek şekilde ikinci basamak emeklilik sistemine dönüştürülmesini öngörüyor.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre bireysel emeklilik ve otomatik katılım sistemlerindeki toplam fon büyüklüğü Eylül 2025 itibarıyla 1,8 trilyon TL’ye ulaştı. Aynı dönemde Otomatik Katılım Sistemi'nde 7,7 milyon çalışan bulunuyordu.
İŞVEREN İÇİN DE EK MALİYET GÜNDEMDE
Tartışılan modelde işverenin de TES’e yüzde 3 katkı sağlaması ihtimali bulunuyor. Karakaş’ın hesabına göre çalışan ve işveren tarafına ayrı ayrı yüzde 3 katkı yükümlülüğü getirilmesi halinde istihdam üzerindeki toplam prim yükü yüzde 44,75 seviyesine kadar çıkabilir.
Karakaş, özellikle esnaf ve KOBİ'lerde artan işgücü maliyetlerinin kayıt dışı istihdam riskini büyütebileceğini savunuyor. Bu değerlendirme mevcut bir uygulamanın sonucu değil, TES’in söz konusu oranlarla hayata geçirilmesi halinde ortaya çıkabilecek maliyete ilişkin bir öngörü niteliğinde.
AÇLIK SINIRIYLA MAKAS DAHA DA AÇILABİLİR
Karakaş’ın aktardığı Türk-İş Temmuz 2026 verilerinde dört kişilik bir ailenin aylık açlık sınırı 36 bin 940 TL olarak hesaplandı. 28 bin 75 TL'lik net asgari ücret bu tutarın 8 bin 865 TL altında bulunuyor. Yüzde 3 TES kesintisi varsayımında ücretin 27 bin 84 TL’ye gerilemesiyle aradaki fark 9 bin 856 TL’ye çıkıyor.
HENÜZ KANUN TEKLİFİ YOK
TES konusunda en önemli nokta ise sistemin henüz kesinleşmemiş olması. Kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir yasa taslağı veya TBMM’ye sunulmuş bir kanun teklifi bulunmuyor. Bu nedenle yüzde 3 çalışan ve yüzde 3 işveren katkısı dahil olmak üzere gündemdeki oranlar mevcut maaşlardan yapılan yeni bir kesinti değil, olası sistem üzerinden yapılan hesaplamaları ifade ediyor.
TES’in daha önce farklı tarihlerde uygulamaya alınması gündeme gelmiş ancak takvim ertelenmişti. Bundan sonraki süreçte çalışan ve işveren katkısının oranı, sistemden çıkış koşulları ve uygulamanın başlangıç tarihi hazırlanacak düzenlemeyle netleşecek.
