Alfredo James “Al” Pacino, 25 Nisan 1940’ta New York’un Manhattan bölgesindeki East Harlem’da doğan Amerikalı oyuncu, yönetmen ve yapımcıdır. Sinema kariyerinin özellikle 1970’lerden itibaren Amerikan oyunculuk geleneği üzerinde belirgin bir etkisi oldu. Francis Ford Coppola’nın Baba filmindeki Michael Corleone, Sidney Lumet’nin Serpico ve Köpeklerin Günü yapımlarındaki başrolleri, Brian De Palma’nın Yaralı Yüz filmindeki Tony Montana karakteri ve Martin Brest’in Kadın Kokusu filmindeki Frank Slade rolü kariyerinin en bilinen performansları arasında yer aldı. Sinemanın yanı sıra tiyatro ve televizyonda da uzun süre çalışan Pacino; Akademi Ödülü, Tony ve Primetime Emmy kazanarak oyunculuk alanındaki “Üçlü Taç” başarısına ulaşan isimlerden biri oldu. Amerikan Film Enstitüsü de 2007’de kendisine kurumun sinema kariyeri için verdiği en yüksek onurlardan AFI Yaşam Başarı Ödülü’nü sundu. American Film Institute+1
Al Pacino kimdir ve nasıl bir ailede büyüdü?
Pacino, Sicilya kökenli İtalyan-Amerikalı Rose Gerardi ile Salvatore Pacino’nun tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Anne ve babasının kendisi iki yaşındayken ayrılmasının ardından annesiyle Güney Bronx’a taşındı ve anne tarafından büyükannesi Kate ile büyükbabası James Gerardi’nin yaşadığı evde büyüdü. Ailesinin kökleri Sicilya’ya uzanıyordu; baba tarafı San Fratello, anne tarafından büyükbabası ile büyükannesi ise Corleone bağlantılıydı. Babası daha sonra Kaliforniya’ya yerleşerek sigorta satıcılığı ve restoran işletmeciliği yaptı. Pacino’nun çocukluk ve gençlik dönemi ekonomik güçlüklerin yanı sıra New York’un işçi sınıfı mahallelerinin sosyal ortamında geçti. Genç yaşlarında beyzbolcu olmayı düşündü; arkadaş çevresinde “Sonny” ve oyunculuğa ilgisi nedeniyle “Aktör” gibi lakaplarla anıldı. Yıllar sonra 2024’te yayımlanan anı kitabına da çocukluk dönemindeki “Sonny Boy” lakabından hareketle Sonny Boy adını verdi. Kitap, Güney Bronx’taki çocukluğundan oyunculuk kariyerine kadar uzanan yaşamını kendi anlatımıyla ele aldı.
Pacino’nun eğitim hayatı düzenli ilerlemedi. Herman Ridder Ortaokulu’na devam ederken İngilizce dışındaki derslerinin büyük bölümüne ilgisini kaybetti. Daha sonra seçmeler sonucunda Sahne Sanatları Lisesi’ne kabul edildi. Oyunculuk isteği ailesiyle, özellikle de annesiyle zaman zaman anlaşmazlık yaşamasına neden oldu. Genç yaşta evden ayrıldı ve oyunculuk çalışmalarını sürdürebilmek için kurye, komi, hademe ve posta memurluğu gibi düşük ücretli işlerde çalıştı. Bir dönem Commentary dergisinin posta bölümünde de görev yaptı. Gençliğinin bazı dönemlerinde düzenli işi ve kalıcı kalacak yeri bulunmadığı için arkadaşlarının yanında, tiyatrolarda veya zaman zaman sokakta kaldığını daha sonra anlattı. 1962’de 43 yaşındaki annesini, ertesi yıl da anne tarafından büyükbabasını kaybetmesi Pacino’nun gençlik dönemindeki en ağır kişisel kırılmalardan biri oldu.
Al Pacino oyunculuk eğitimini nerede aldı?
Profesyonel oyunculuğa giden yol Pacino için New York’un tiyatro çevresinden geçti. İlk girişimlerinden birinde Actors Studio tarafından kabul edilmedi ancak daha sonra HB Studio’ya katıldı. Burada oyunculuk öğretmeni Charlie Laughton ile çalıştı. Laughton, Pacino’nun hem öğretmeni hem de uzun yıllar önem verdiği yakın dostlarından biri oldu. HB Studio’daki yaklaşık dört yıllık eğitimin ardından Pacino yeniden Actors Studio seçmelerine girdi ve bu kez kabul edildi. Manhattan’daki Actors Studio’da Lee Strasberg ile metot oyunculuğu üzerine çalıştı. Oyuncunun karakterin iç dünyasına, deneyimlerine ve duygusal motivasyonuna yoğunlaşmasını öne çıkaran bu eğitim, Pacino’nun daha sonra sinemada geliştireceği performans anlayışının temel unsurlarından biri oldu. Pacino ilerleyen yıllarda Strasberg ile Baba II ve ...Ve Herkes İçin Adalet filmlerinde aynı oyuncu kadrosunda da yer aldı. Treccani’nin biyografik kayıtları da Pacino’nun HB Studio ve Actors Studio eğitimini, sinema öncesindeki tiyatro kariyerinin temel aşamaları arasında gösteriyor.
Profesyonel sahne kariyeri 1960’ların ikinci yarısında belirgin biçimde ilerledi. 1967’de Boston’daki Charles Playhouse’da Clifford Odets’in Awake and Sing! oyununda ve Jean-Claude Van Itallie’nin America Hurrah yapımında çalıştı. 1968’de Israel Horovitz’in The Indian Wants the Bronx oyununda Murph karakterini canlandırması ona Obie Ödülü kazandırdı. Aynı yapımda gelecekte Baba filmlerinde birlikte oynayacağı John Cazale de yer alıyordu. Oyunu izleyen Martin Bregman daha sonra Pacino’nun menajerliğini üstlendi. Pacino, 1969’da Broadway’de sahnelenen Does a Tiger Wear a Necktie? ile En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Tony Ödülü aldı. 1977’de The Basic Training of Pavlo Hummel oyunundaki performansı ise ikinci Tony zaferini getirdi. Böylece sinemada dünya çapında ün kazanmasına rağmen tiyatroyla bağını kariyeri boyunca korudu.
Sinemadaki büyük çıkışını hangi filmlerle yaptı?
Pacino’nun sinemadaki ilk küçük rolü 1969 tarihli Me, Natalie oldu. Asıl çıkışını ise Jerry Schatzberg’in yönettiği 1971 yapımı The Panic in Needle Park filmindeki Bobby karakteriyle gerçekleştirdi. New York’taki uyuşturucu bağımlılarının yaşamını konu alan filmdeki performansı Francis Ford Coppola’nın dikkatini çekti. Coppola, Mario Puzo’nun romanından uyarlanan The Godfather için Michael Corleone rolünde Pacino’yu tercih etti. 1972’de gösterime giren film, Pacino’nun kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Başlangıçta ailesinin suç dünyasından uzak duran, daha sonra giderek ailenin liderliğine yönelen Michael Corleone’nin dönüşümünü canlandırması Pacino’ya ilk Akademi Ödülü adaylığını getirdi. Amerikan Film Enstitüsü’nün Pacino biyografisinde de Mario Puzo’nun oyuncunun Michael yorumunu özellikle övdüğü aktarılıyor.
Baba sonrasında Pacino, 1970’lerin en önemli Amerikan filmlerinden bir bölümünde art arda başrol oynadı. 1973’te Sidney Lumet’nin yönettiği Serpicoda New York Polis Departmanı içindeki yolsuzluklarla mücadele eden gerçek polis Frank Serpico’yu canlandırdı ve En İyi Erkek Oyuncu dalında Oscar adaylığı kazandı. Aynı yıl Jerry Schatzberg’in Korkuluk filminde Gene Hackman ile başrolü paylaştı. 1974 tarihli Baba IIde Michael Corleone rolüne geri döndü ve bir kez daha En İyi Erkek Oyuncu Oscar’ına aday gösterildi. 1975’te Sidney Lumet ile yeniden çalıştığı Köpeklerin Gününda başarısız bir banka soygununun merkezindeki Sonny Wortzik karakterini oynadı. 1979 yapımı hukuk draması ...Ve Herkes İçin Adalet de Pacino’ya bir başka En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı getirdi. Böylece Pacino, birkaç yıl içinde Michael Corleone’nin kontrollü ve giderek sertleşen kişiliğinden Serpico’nun idealizmine ve Köpeklerin Günündaki kırılgan, çaresiz karaktere kadar birbirinden farklı rollerde yer aldı.
Yaralı Yüz’den Kadın Kokusu’na kariyeri nasıl ilerledi?
1980’lerde Pacino’nun film tercihleri hem tartışmalı yapımları hem de zamanla popüler kültürün parçası hâline gelen karakterleri içerdi. William Friedkin’in 1980 tarihli Cruising filminde başrol oynadı. 1983’te Brian De Palma’nın yönettiği ve Oliver Stone’un senaryosunu yazdığı Yaralı Yüzde Kübalı göçmen Tony Montana’yı canlandırdı. Film ilk gösterime girdiği dönemde şiddet kullanımı ve dili nedeniyle sert tartışmalara konu olsa da ilerleyen yıllarda suç sinemasının geniş kitlelerce bilinen yapımlarından biri hâline geldi. Pacino 1990’da Baba III ile Michael Corleone karakterine üçüncü kez dönerken aynı yıl Dick Tracydeki Big Boy Caprice rolüyle En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Oscar’ına aday gösterildi. 1992 ise kariyerindeki önemli yıllardan biri oldu: David Mamet uyarlaması Glengarry Glen Ross ile yardımcı oyuncu dalında, Kadın Kokusu ile başrol dalında aynı Oscar töreninde aday gösterildi. Pacino, görme engelli emekli yarbay Frank Slade’i canlandırdığı Kadın Kokusu sayesinde 29 Mart 1993’te düzenlenen 65. Akademi Ödülleri’nde En İyi Erkek Oyuncu Oscar’ını kazandı.
1990’lar Pacino’nun farklı türlerde önemli yönetmenler ve oyuncularla çalışmayı sürdürdüğü bir dönem oldu. Brian De Palma’nın yönettiği Carlito’nun Yolunda suç dünyasından uzaklaşmaya çalışan Carlito Brigante’yi oynadı. 1995’te Michael Mann’ın Büyük Hesaplaşma filminde polis Vincent Hanna rolüyle Robert De Niro’nun canlandırdığı profesyonel soyguncu Neil McCauley’nin karşısına çıktı. 1997’de Köstebekte Johnny Depp ile, Şeytanın Avukatında ise Keanu Reeves ve Charlize Theron ile kamera karşısına geçti. Michael Mann’ın 1999 yapımı The Insider filminde televizyon yapımcısı Lowell Bergman’ı, Oliver Stone’un aynı yıl çektiği Kazanma Hırsında Amerikan futbolu koçu Tony D’Amato’yu canlandırdı. Christopher Nolan’ın 2002 tarihli Uykusuz filmindeki dedektif Will Dormer rolü ve 2007 yapımı Ocean’s Thirteendeki casino sahibi Willy Bank karakteri de sonraki döneminin öne çıkan çalışmalarındandı. 2019’da Martin Scorsese’nin The Irishman filminde sendika lideri Jimmy Hoffa’yı canlandırması, Pacino’ya kariyerinin dokuzuncu Akademi Ödülü adaylığını getirdi. Penguin Random House’un güncel biyografisi de Pacino’nun toplam dokuz Oscar adaylığı bulunduğunu kaydediyor.
Al Pacino tiyatro, televizyon ve yönetmenlikte neler yaptı?
Pacino’nun kariyeri yalnızca sinema filmleriyle sınırlı kalmadı. Tiyatroya düzenli olarak döndü; Shakespeare oyunlarından çağdaş Amerikan tiyatrosuna kadar uzanan geniş bir repertuvarda çalıştı. Richard III, American Buffalo, Julius Caesar, Salome ve The Merchant of Venice gibi yapımlar sahne çalışmalarının önemli örnekleri arasında yer aldı. Shakespeare’e olan ilgisi 1996’da yönetmenliğini üstlendiği Looking for Richard adlı filmle sinemaya da taşındı. Belgesel ile dramatik canlandırmayı bir araya getiren yapımda Pacino, Richard IIIün metnini, karakterlerini ve Shakespeare’in çağdaş izleyici açısından nasıl anlaşılabileceğini oyuncular ve uzmanlarla birlikte araştırdı. Film Pacino’nun yönetmen olarak ilk uzun metraj çalışmasıydı ve Kevin Spacey, Winona Ryder, Alec Baldwin, Aidan Quinn ile Penelope Allen gibi oyuncular projede yer aldı.
Televizyonda ise özellikle HBO yapımları Pacino’ya önemli ödüller getirdi. Tony Kushner’ın oyunundan uyarlanan 2003 tarihli Angels in Americada avukat Roy Cohn’u canlandırdı ve 2004 Primetime Emmy Ödülleri’nde Mini Dizi veya Filmde En İyi Başrol Oyuncusu seçildi. 2010’da doktor Jack Kevorkian’ın hayatını anlatan HBO filmi You Don’t Know Jack, Türkiye’de bilinen adıyla Doktor Ölümde başrol üstlendi ve aynı kategoride ikinci Emmy ödülünü kazandı. Television Academy kayıtları Pacino’nun her iki performansının da Emmy zaferiyle sonuçlandığını doğruluyor. Oyuncu ayrıca 2020’de başlayan Amazon Prime Video dizisi Huntersda Meyer Offerman karakterini canlandırdı; yapımın ikinci ve son sezonu 2023’te yayımlandı. Böylece Pacino, yaklaşık altmış yıla yayılan kariyerinde Broadway, Hollywood ve televizyon yapımları arasında geçiş yapabilen oyunculardan biri olarak kaldı.
Al Pacino hangi ödülleri aldı ve günümüzde ne yapıyor?
Pacino’nun ödül geçmişi sinema, televizyon ve tiyatroyu kapsıyor. Kadın Kokusu ile kazandığı Akademi Ödülü’nün yanı sıra iki Tony ve iki Primetime Emmy sahibi oldu; Altın Küre, BAFTA ve Screen Actors Guild tarafından da ödüllendirildi. 2001’de Altın Kürelerin Cecil B. DeMille Ödülü’ne, 2007’de AFI Yaşam Başarı Ödülü’ne layık görüldü. 2011’de ABD’nin sanat alanındaki önemli devlet onurlarından Ulusal Sanat Madalyası’nı aldı; 2016’da Kennedy Center Honors kapsamında onurlandırıldı. Oscar, Tony ve Emmy kazanması, onu oyunculuk alanında “Triple Crown of Acting” olarak anılan üç büyük ödül grubunda başarı sağlayan sınırlı sayıdaki sanatçılardan biri hâline getirdi. AFI, kendi Yaşam Başarı Ödülü’nü sinema kariyerinde Amerikan kültürünü kalıcı biçimde zenginleştiren isimlere verilen kurumun en yüksek kariyer onuru olarak tanımlıyor ve Pacino’yu 2007 yılı sahibi olarak listeliyor.
Pacino ileri yaşlarında da oyunculuğu bırakmadı. Martin Scorsese’nin The Irishman ve Quentin Tarantino’nun Bir Zamanlar... Hollywood’da filmleriyle 2019’da yeni kuşak sinema izleyicilerinin karşısına çıktı; 2021’de Ridley Scott’ın Gucci Ailesi filminde Aldo Gucci’yi canlandırdı. Johnny Depp’in yönettiği Amedeo Modigliani temalı Modì: Three Days on the Wing of Madness projesinde sanat koleksiyoncusu Maurice Gangnat rolünü üstlendi ve filmin yapımcıları arasında da yer aldı. 2024’te yayımlanan Sonny Boy adlı anı kitabında Güney Bronx’taki çocukluğunu, tiyatro yıllarını, büyük sinema rollerini ve oyunculukla kurduğu uzun ilişkiyi anlattı; kitabın 2026’da ciltsiz baskısı da yayımlandı. Pacino’nun Michael Corleone, Frank Serpico, Sonny Wortzik, Tony Montana, Carlito Brigante, Frank Slade ve Jimmy Hoffa gibi birbirinden farklı karakterlere getirdiği yorumlar; sakin, içe dönük oyunculuk ile yüksek duygusal yoğunluk arasında değişebilen performans biçiminin örnekleri olarak sinema tarihinde yerini koruyor.
