Emel Sayın, 20 Kasım 1945’te Sivas’ın Şarkışla ilçesinde doğan Türk ses sanatçısı, müzik yorumcusu ve oyuncudur. Türk sanat müziğinin geniş kitlelere ulaşmasında önemli rol oynayan sanatçı, özellikle 1960’lardan itibaren radyo, gazino, plak ve sinema dünyasında tanındı. Güçlü yorumculuğu, sahne kariyeri ve Yeşilçam filmleriyle farklı kuşakların hafızasında yer edinen Sayın, 1998 yılında Devlet Sanatçısı unvanına layık görüldü. 2023 yılında ise sanat yaşamının 60. yılını kutlarken Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında müzik alanındaki büyük ödülün sahibi oldu.
Emel Sayın kimdir ve nerede doğdu?
Emel Sayın, 1926 yılında Türkiye’ye gelen muhacir bir ailenin dört kız çocuğunun en büyüğü olarak dünyaya geldi. Babasının görevi nedeniyle çocukluk ve gençlik yıllarının bir bölümü farklı yerleşimlerde geçti. Uzunköprü’de Gazi Turhan Bey Ortaokulunda eğitim gördü, daha sonra İstanbul Öğretmen Okulundan mezun oldu. Henüz küçük yaşlarda müziğe ilgi duymaya başlayan Sayın’ın profesyonel sanat yaşamına uzanan eğitiminin temelleri de bu dönemde atıldı.
Sayın, 13 yaşındayken besteci ve Türk sanat müziği sanatçısı Arif Sami Toker’den ders almaya başladı. Ardından Türk musikisinin en etkili yorumcularından Münir Nurettin Selçuk ile yaklaşık iki buçuk yıl çalıştı. İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Beşiktaş Şan Bölümünde üç yıl eğitim gördü ve şan hocası Alis Rosenthal’dan ders aldı. Aynı yıllarda Mine Mater ve Erkin Koray ile birlikte Muhittin Sadak’ın solfej derslerine katılması, klasik Türk musikisi eğitiminin yanında Batı müziği temelli ses ve solfej bilgisini de geliştirmesine katkı sağladı.
Gençlik yıllarında Hürriyet Haber Ajansı tarafından düzenlenen bir yarışmada Münir Nurettin Selçuk’a ait klasik bir eseri seslendiren Sayın, “Ses Kraliçesi” seçildi. Bu başarı, henüz profesyonel kariyerinin başındaki sanatçının geniş çevrelerce tanınmasına yardımcı oldu. Sayın’ın ilerleyen yıllarda geliştirdiği yorum anlayışında aldığı klasik eğitim, düzgün diksiyon, güçlü sahne hâkimiyeti ve Türk musikisi repertuvarına hâkimiyeti belirleyici unsurlar arasında yer aldı.
Emel Sayın’ın müzik kariyeri nasıl başladı?
Emel Sayın henüz 17 yaşındayken Ankara Gençlik Parkı’nda Necdet Yazar’ın gazinosunda ilk kez profesyonel olarak sahneye çıktı. 1963 yılında sınavla Ankara Radyosu’na solist olarak kabul edildi. Yaklaşık yedi yıl görev yaptığı radyo, onun sanat yaşamında önemli bir okul niteliği taşıdı. Türkiye’de radyo yayınlarının sanatçıların ülke çapında tanınmasında belirleyici olduğu bir dönemde düzenli programlara katılması, sesinin ve yorumunun geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmasını sağladı.
Ankara’daki radyo ve sahne çalışmalarının ardından yapımcı ve organizatör Egemen Bostancı’nın teklifiyle İstanbul’a geçti. Lalezâr Gazinosu’nda assolist olarak çalışmaya başlayan Sayın, daha sonra İstanbul Radyosu’na geçti ve yaşamını İstanbul’da sürdürmeye başladı. Dönemin gazino kültürü, Türk sanat müziği yorumcularının en önemli sahne alanlarından biriydi. Sayın da bu ortamda dönemin güçlü orkestraları ve müzisyenleriyle çalışarak Türkiye’nin en tanınan assolistlerinden biri haline geldi.
İstanbul’a geçişi, plak kariyerinin de hızlandığı dönem oldu. “Sus Sus Sus”, “Gel Gel Gele” ve “Doyamadım Sana” gibi çalışmalarla kayıt dünyasında yerini güçlendirdi. “Sus Sus Kimseler Duymasın” adıyla bilinen şarkının 1968 yapımı aynı adlı filmde kullanılması, Sayın’ın müziğinin sinemayla kurduğu erken bağlantılardan biri oldu. Sanatçının repertuvarında klasik Türk sanat müziği eserlerinin yanı sıra dönemin popüler şarkıları ve daha geniş dinleyici kitlesine hitap eden düzenlemeler de yer aldı.
Emel Sayın’ın öne çıkan albüm ve şarkıları neler?
Emel Sayın’ın plak ve albüm çalışmaları özellikle 1970’li yıllarda yoğunlaştı. 1972’de yayımlanan “Son On Yılın En Sevilen On Şarkısı”, kariyerinin önemli albümlerinden biri oldu. On Türk sanat müziği eserinden oluşan çalışma yaklaşık 100 binlik satış rakamına ulaşarak dönemin başarılı müzik yayınları arasında yer aldı. Albümde bulunan eserlerin bir bölümünün Türk filmlerinde de kullanılması, Sayın’ın müzik ve sinema dünyasındaki eş zamanlı popülerliğini pekiştirdi.
1973 yılında “Emel Sayın 73”, 1974 yılında ise “Emel Sayın 74” yayımlandı. Sonraki yıllarda geleneksel Türk sanat müziği repertuvarını farklı düzenlemelerle seslendirmeyi sürdüren sanatçı, Modern Folk Üçlüsü ve Hasan Cihat Örter’in düzenlemelerinin yer aldığı “İstanbul Şarkıları” projesinde de bulundu. Bu çalışma, İstanbul temalı klasik eserlerin farklı müzikal yaklaşımlarla yeniden yorumlanması bakımından sanatçının repertuvarındaki özel projeler arasında yer aldı.
Sayın’ın adı yıllar boyunca “Mavi Boncuk”, “Feride”, “Gülizar”, “Rüyalar Gerçek Olsa” ve “Duydum Ki Unutmuşsun” gibi eserlerle birlikte anıldı. Müziğinin sonraki dönemlerde sinema ve televizyon yapımlarında kullanılmaya devam etmesi de eserlerinin kuşaklar arasında dolaşımını sürdürdüğünü gösterdi. IMDb kayıtlarında “Duydum Ki Unutmuşsun”un 2016 yapımı “İftarlık Gazoz”da, “Rüyalar Gerçek Olsa”nın ise 2021 tarihli “Yeşilçam” dizisinde kullanıldığı görülüyor.
Sanatçı yeni kayıtlar yayımlamayı ilerleyen yaşlarında da sürdürdü. 2009’da “Haylazım”, 2011’de “Mavi Boncuk” ve 2013’te “Hep Bana” adlı teklileri yayımlandı. Böylece kariyerinin ilk dönemindeki plaklardan dijital müzik çağındaki tekli yayınlara kadar uzanan uzun bir kayıt geçmişi oluşturdu.
Emel Sayın hangi film ve dizilerde oynadı?
Emel Sayın’ın kariyerinin ikinci önemli alanını sinema oluşturdu. Özellikle 1970’lerde Yeşilçam’ın müzik yıldızlarını başrole taşıyan filmlerinde sıkça yer aldı. SinemaTürk kayıtlarına göre “Şampiyon” ve “Eyvah” ile başlayan dönem; “Feride”, “Hicran”, “Makber”, “Gülizar”, “Feryat”, “Düşman”, “Yalancı Yarim”, “Hasret”, “Çam Sakızı” ve “Acı Hatıralar” gibi yapımlarla devam etti. 1970’lerin ortalarından sonra sinema çalışmalarını azaltarak ağırlığını yeniden müziğe verdi.
Emel Sayın’ın sinema kariyerinin en bilinen yapımlarından biri 1974 tarihli “Mavi Boncuk” oldu. Ertem Eğilmez’in yönettiği filmde Sayın kendi adıyla kamera karşısına geçti. Oyuncu kadrosunda Tarık Akan, Zeki Alasya, Metin Akpınar, Halit Akçatepe, Münir Özkul, Kemal Sunal ve Adile Naşit gibi Yeşilçam’ın önemli isimleri yer aldı. Film, bir grup arkadaşın ünlü şarkıcı Emel Sayın’ı kaçırması etrafında gelişen komedi hikâyesini konu alıyordu. Filmin müzik bölümünde de Emel Sayın’ın imzası bulunuyordu.
Sayın, sinemadan uzaklaştığı dönemin ardından zaman zaman televizyon ve sinema projelerine konuk oldu. “Aşkım Aşkım”, “Cennet Mahallesi”, “Karınca Yuvası” ve “Avrupa Yakası” gibi televizyon yapımlarında görüldü; 2007 yapımı “Beyaz Melek” ve 2013 tarihli “Düğün Dernek” filmlerinde de rol aldı. SinemaTürk, sanatçının oyuncu olarak 25 yapımda yer aldığını kaydediyor. IMDb ise onu özellikle “Mavi Boncuk”, “Acı Hatıralar”, “Gülizar” ve “Yalancı Yarim” gibi filmleriyle öne çıkarıyor.
Emel Sayın hangi ödülleri aldı?
Emel Sayın, uzun sanat yaşamı boyunca müzik ve sinema alanında birçok ödülle onurlandırıldı. 1984’te 12. Altın Kelebek Ödülleri’nde Türk Sanat Müziği dalında Yılın Kadın Sanatçısı seçildi. 1998 yılında Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanını aldı; 2009’da 36. Altın Kelebek Ödülleri’nde En İyi Türk Sanat Müziği Kadın Sanatçı ödülüne değer görüldü. Devlet Sanatçısı unvanı, sanatçının biyografik kayıtlarında da yer alan kariyerinin önemli resmî takdirlerinden biridir.
2016 yılında 53. Uluslararası Antalya Film Festivali’nde Emel Sayın’a “Yaşam Boyu Başarı Ödülü” verildi. Sanatçı, ödülünü dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı’dan aldı. Festivalde verilen ödül, Sayın’ın yalnızca müzikte değil, Yeşilçam döneminde oyuncu olarak bıraktığı iz açısından da kariyerinin önemli onurlarından biri oldu.
2023 yılında sanat yaşamının 60. yılını kutlayan Sayın, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında müzik alanındaki büyük ödüle layık görüldü. Ödülünü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan alan sanatçı, Cumhuriyet’in 100. yılında bu ödüle değer görülmekten duyduğu mutluluğu dile getirerek 60 yılını sanata adadığını vurguladı. Böylece radyo yıllarında başlayan kariyeri, altmışıncı yılında devlet düzeyindeki önemli kültür ve sanat ödüllerinden biriyle yeniden onurlandırılmış oldu.
Emel Sayın’ın özel hayatı ve sanat dünyasındaki etkisi nedir?
Emel Sayın 1966 yılında İsmet Kasapoğlu ile evlendi. Çift 1975’te boşandı, 1976’da yeniden evlendi ve 1979’da ikinci kez ayrıldı. Sayın, 20 Haziran 1979’da Selçuk Aslan ile evlendi; bu evlilik Eylül 1981’de sona erdi. 4 Haziran 1986’da David Younnes ile evlenen sanatçı, 1999 yılında boşandı. Bir dönem hukukçu ve akademisyen Hamdi Yasaman ile de birliktelik yaşadı.
Sayın’ın 1970’li yıllarda Tarık Akan ile yaşadığı ilişki de yıllar sonra her iki sanatçının açıklamalarıyla kamuoyuna yansıdı. İkilinin yakınlaşmasının “Mavi Boncuk” filminin çekimleri sırasında başladığı aktarıldı. Tarık Akan’ın 2016’daki ölümünün ardından Sayın, birlikte çekilmiş eski bir fotoğraflarını sosyal medya hesabından paylaşarak sanatçıya veda etti.
Emel Sayın’ın Türkiye’deki popüler kültür tarihindeki yeri, müzik ile sinemayı aynı kariyerde buluşturan sanatçılardan biri olmasıyla öne çıkıyor. Ankara ve İstanbul radyolarından gazino sahnelerine, plaklardan Yeşilçam filmlerine uzanan kariyeri, Türkiye’de eğlence sektörünün 1960’lardan itibaren geçirdiği dönüşümün de bir parçası oldu. Adile Naşit gibi Yeşilçam’ın unutulmaz isimleriyle aynı dönemde kamera karşısına geçen Sayın, klasik Türk sanat müziği eğitimini popüler sahne kültürüyle birleştirmesi, eserlerinin sinema ve televizyon yapımlarında yıllar sonra yeniden kullanılmaya devam etmesi ve farklı kuşaklarca tanınmasıyla sanat yaşamının kalıcılığını ortaya koydu.
