İçeriğe geç
PusnetPUSNET
Keşfetİl HaberleriSon DakikaDünyaGündemAsayişEkonomiSporKültür-SanatÇevreEğitimSağlıkYaşamMagazinBiyografiTeknolojiGenelTurizmSiyasetTakip Edilenlerİletişim

Yasal ve Destek

Yayın İlkeleriKullanım KılavuzuKullanım ŞartlarıGizlilik PolitikasıÇerez PolitikasıKVKKZiyaretçi AydınlatmaHata / İstek BildirRSS BeslemesiAtom Beslemesi

Küresel Topluluğu Birlikte Büyütelim

Doğru bilgi, güçlü topluluk. Haberini paylaş, sesini duyur.

Hemen Paylaş
Ana Sayfa›Biyografi›Millî Mücadele komutanı ve Meclis Başkanı Ali Fuat Cebesoy
Biyografi

Millî Mücadele komutanı ve Meclis Başkanı Ali Fuat Cebesoy

Pusnet
Pusnet
@pusnet

Paylaşıldı: 31.08.2026 05:56

Güncellendi: 31.08.2026 05:56

Millî Mücadele komutanı ve Meclis Başkanı Ali Fuat Cebesoy

Ali Fuat Cebesoy, 23 Eylül 1882’de İstanbul’un Üsküdar ilçesine bağlı Salacak’ta doğan Türk asker, diplomat ve siyasetçidir. Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki savaşlarda görev alan Cebesoy, Millî Mücadele’nin örgütlenmesinde Mustafa Kemal Paşa’nın en yakın askerî destekçilerinden biri oldu; Batı Anadolu’daki millî kuvvetlerin komutanlığını üstlendi, Moskova Büyükelçisi olarak görev yaptı ve Cumhuriyet döneminde bakanlıklar ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına kadar uzanan uzun bir siyasi kariyer sürdürdü. TDV İslâm Ansiklopedisi+1

Ali Fuat Cebesoy’un ailesi ve eğitim hayatı nasıldı?

Babası, Millî Mücadele döneminde Ankara hükûmetinin ilk Bayındırlık Bakanı olan İsmail Fazıl Paşa, annesi Zekiye Hanım’dı. Anne tarafından dedesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın tanınmış komutanlarından Müşir Mehmed Ali Paşa idi. İlk öğrenimini Erzincan Askerî Rüştiyesinde sürdüren Cebesoy, daha sonra İstanbul’daki Saint-Joseph Lisesi’nde öğrenim gördü. Askerlik mesleğini seçerek 1899’da Harp Okulu’na girdi; burada Mustafa Kemal ile tanıştı ve aynı sınıfta eğitim aldı. 1902’de Harp Okulu’nu, 1905’te Harp Akademisi’ni tamamlayarak kurmay subay oldu.

Cebesoy ile Mustafa Kemal arasındaki Harp Okulu yıllarında başlayan arkadaşlık, Osmanlı ordusundaki görevleri ve daha sonra Millî Mücadele döneminde siyasi-askerî bir iş birliğine dönüştü. Beyrut ve Rumeli’de çeşitli görevlerde bulunan Cebesoy, Roma’da askerî ataşe olarak çalıştı. Balkan Savaşları sırasında Yanya savunmasında yer aldı ve Pisani bölgesindeki çarpışmalarda ağır yaralandı. Bu dönem, onun cephe komutanlığı tecrübesinin oluşmasında önemli bir aşama oldu.

Ali Fuat Cebesoy hangi savaşlarda görev aldı?

I. Dünya Savaşı başladığında Cebesoy, Osmanlı ordusunun farklı cephelerinde komuta görevleri üstlendi. 25. Tümen Komutanı olarak Birinci Kanal Harekâtı’na katıldı; daha sonra Doğu Cephesi’nde ve Sina-Filistin hattında görev yaptı. 20. Kolordu Komutanı olarak Birüssebi-Gazze muharebeleri ile Kudüs savunması sırasında bulundu. Savaş yıllarındaki hizmetleri sırasında generalliğe yükseldi; Osmanlı Devleti’nin yanı sıra Almanya ve Avusturya-Macaristan tarafından çeşitli madalya ve nişanlarla ödüllendirildi. TBMM tarafından da İstiklâl Madalyası verildi.

Mondros Mütarekesi sonrasında Osmanlı ordusunun dağıtılması sürecinde Cebesoy’un komutasındaki 20. Kolordu kritik bir konuma sahipti. Mustafa Kemal Paşa’nın da yönlendirmesiyle kolordunun elde kalan askerî gücü ve malzemesi Anadolu’da muhafaza edildi; karargâh önce Konya’ya, ardından Ankara’ya taşındı. Mustafa Kemal’in 1919’da Anadolu’ya geçmesinden sonra Ali Fuat Paşa, Amasya Genelgesi, Sivas Kongresi ve Heyet-i Temsiliye’nin faaliyetleri sırasında Ankara ve Batı Anadolu’daki askerî imkânlarını millî hareketin hizmetine sundu. 20. Kolordu, ilerleyen dönemde kurulacak Batı Cephesi’nin askerî çekirdeklerinden biri haline geldi.

Millî Mücadele’de hangi görevleri üstlendi?

Heyet-i Temsiliye, İstanbul hükûmetinin görevden alma girişimine rağmen 9 Eylül 1919’da Ali Fuat Paşa’yı Batı Anadolu Genel Kuvâ-yi Milliye Komutanı olarak görevlendirdi. Cebesoy, İngiliz birliklerinin İzmit, Eskişehir ve çevresindeki hareketlerine karşı millî kuvvetlerin örgütlenmesinde rol oynadı. Mart 1920’de Eskişehir’deki İngiliz birliklerinin bölgeden çekilmesi, ardından millî kuvvetlerin Geyve Boğazı çevresinde mevzilenmesi bu süreçte gerçekleşti. Bugünkü Sakarya’nın Geyve ilçesinde bulunan Alifuatpaşa yerleşimi de onun Millî Mücadele’deki faaliyetleriyle özdeşleşen bölgelerden biri oldu.

TBMM’nin açılmasından sonra Batı Cephesi Komutanlığı görevini sürdüren Ali Fuat Paşa, 1920 sonbaharında Yunan kuvvetlerine karşı gerçekleştirilen Gediz Taarruzu’nu yönetti. Harekâttan beklenen sonucun alınamaması ve düzenli orduya geçiş konusundaki ihtiyaçların belirginleşmesi üzerine Batı Cephesi’nin teşkilatı yeniden düzenlendi. Cebesoy ise 9 Kasım 1920’de TBMM hükûmetinin Moskova Büyükelçiliğine atandı. Sovyet Rusya’daki görevi sırasında Ankara hükûmetinin diplomatik olarak tanınması, askerî ve mali destek sağlanması ve Türk-Sovyet ilişkilerinin düzenlenmesi için çalıştı.

Cebesoy’un Moskova görevi, Millî Mücadele’nin dış politika cephesindeki önemli aşamalardan birine denk geldi. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması, TBMM hükûmeti ile Sovyet Rusya arasındaki ilişkilerin çerçevesini belirledi ve Türkiye’nin doğu sınırının şekillenmesini sağlayan diplomatik sürecin temel belgelerinden biri oldu. Cebesoy, antlaşmanın uygulanmasının yanı sıra Sovyet yardımının Anadolu’ya ulaştırılması için de çalıştı. Moskova’daki görevi sırasında Enver Paşa ve Cemal Paşa gibi eski İttihat ve Terakki yöneticileriyle temaslarını da Ankara’ya rapor etti.

Cumhuriyet dönemindeki siyasi kariyeri nasıl gelişti?

Mayıs 1922’de Ankara’ya dönen Ali Fuat Paşa, Müdafaa-i Hukuk Grubu Başkanlığı yaptı ve 13 Aralık 1922’de TBMM İkinci Başkanlığına seçildi. Lozan Barış Konferansı sırasında Mecliste yürütülen kritik görüşmelerin önemli bir bölümünü yönetti. 1923’te 2. Ordu Müfettişliğine atandı, ancak 1924’te askerî görevinden ayrılarak milletvekilliğine ağırlık verdi. 17 Kasım 1924’te Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve Refet Bele gibi Millî Mücadele’nin önde gelen isimleriyle birlikte Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluşunda yer aldı. Parti kapatıldıktan sonra 1926’daki İzmir Suikastı soruşturması kapsamında İstiklâl Mahkemesi’nde yargılandı ve beraat etti. 5 Aralık 1927’de korgeneral rütbesiyle askerlikten emekliye ayrıldı.

Cebesoy, birkaç yıllık siyasi aranın ardından 1933’te Konya’dan milletvekili seçilerek yeniden Meclise döndü. 1934’te Soyadı Kanunu sonrasında “Cebesoy” soyadını aldı. 3 Nisan 1939’dan 9 Mart 1943’e kadar Bayındırlık Bakanı, ardından Ulaştırma Bakanı olarak görev yaptı. Kâzım Karabekir’in ölümünün ardından 30 Ocak 1948’de TBMM Başkanlığına seçildi ve 1 Kasım 1948’e kadar Meclis Başkanlığını yürüttü. Böylece Cumhuriyet’in kuruluş kadrosundan gelip yasama organının başkanlığına yükselen önemli isimlerden biri oldu.

1948’de CHP’den ayrılan Cebesoy, sonraki siyasi hayatını Demokrat Parti çevresinde sürdürdü. 1950 seçimlerinde Eskişehir’den bağımsız milletvekili olarak Meclise girdi; 1954 ve 1957 seçimlerinde ise İstanbul’dan bağımsız milletvekili seçildi. 27 Mayıs 1960 askerî müdahalesinin ardından aktif siyasetten tamamen çekildi. Döneme ilişkin bazı biyografik kaynaklarda Yassıada yargılamalarına tabi tutulduğu ve daha sonra serbest kaldığı aktarılırken, Atatürk Ansiklopedisi 27 Mayıs günü diğer Demokrat Partili milletvekilleri gibi tutuklanmadığını belirtmektedir; bu nedenle bu aşamaya ilişkin kaynaklarda farklı anlatımlar bulunmaktadır.

Ali Fuat Cebesoy’un eserleri ve tarihî mirası nelerdir?

Aktif siyasetten çekildikten sonra hatıralarını yazmaya ve yakın tarih üzerine çalışmalar yapmaya ağırlık veren Cebesoy’un eserleri, Osmanlı Devleti’nin son yılları, Millî Mücadele ve erken Cumhuriyet dönemini doğrudan yaşamış bir komutan ve siyasetçinin tanıklığını içermesi bakımından önem taşır. Başlıca kitapları arasında 1938 tarihli Birüssebi-Gazze Meydan Muharebesi ve 20. Kolordu, 1953’te yayımlanan Millî Mücadele Hatıraları, Siyasî Hâtıralar, 1967 tarihli Sınıf Arkadaşım Atatürk ve ölümünden sonra yayımlanan Moskova Hatıraları bulunur. Bu çalışmalar, özellikle Millî Mücadele’nin askerî ve diplomatik safhaları ile Mustafa Kemal Atatürk’ün gençlik yıllarına ilişkin araştırmalarda birinci elden kaynaklar arasında değerlendirilir.

Ali Fuat Cebesoy, 10 Ocak 1968’de İstanbul’da 85 yaşında hayatını kaybetti. Vasiyeti doğrultusunda cenazesi, Millî Mücadele yıllarında görev yaptığı Geyve çevresinde bugün kendi adını taşıyan Alifuatpaşa’da toprağa verildi. Askerlikten diplomasiye, muhalefet siyasetinden bakanlıklara ve TBMM Başkanlığına uzanan hayatı; Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminden çok partili Türkiye’ye kadar uzanan yaklaşık yarım yüzyıllık siyasi ve askerî dönüşümün önemli tanıklıklarından biri olarak kabul edilir.

1

0 yorum

Sen

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yap!

İlgili Haberler

  • Murat Karayılan ve PKK içindeki yönetici rolüBiyografi
  • Nuri Conker: Cepheden Meclis Başkan VekilliğineBiyografi
  • Hamidiye’den başvekilliğe uzanan Rauf Orbay portresiBiyografi
  • Medyadan siyasete uzanan kariyeriyle Ahmet ÖzalBiyografi
  • Doğa Rutkay tiyatrodan televizyon komedisine uzanan kariyeriBiyografi
  • Seyyid Kutub’un düşünce dünyası, eserleri ve etkisiBiyografi
  • Osmanlı modernleşmesinin dönüm noktasında II. MahmudBiyografi
  • Latife Uşşakî: Cumhuriyet’in ilk yıllarında kamusal bir figürBiyografi
  • Beşiktaş’ın Sarı Fırtınası Metin Tekin’in futbol yolculuğuBiyografi
  • Genç yaşta tahta çıkan padişah II. OsmanBiyografi
Pusnet

Alanya ve Antalya öncelikli, doğrulanmış ve tarafsız yerel haber platformu.

Kurumsal
  • Hakkımızda
  • Yayın İlkeleri
  • Künye
  • Düzeltme Politikası
  • İletişim
Yasal
  • Gizlilik Politikası
  • KVKK
  • Çerez Politikası
  • Kullanım Şartları
  • Ziyaretçi Aydınlatma
Keşfet
  • Son Dakika
  • Gündem
  • Bölgeler / İl Haberleri
  • RSS Beslemesi
  • Atom Beslemesi
© 2026 Pusnet. Tüm hakları saklıdır.
  • Keşfet
  • Ara
  • Bildirim
  • Profil