İçeriğe geç
PusnetPUSNET
Keşfetİl HaberleriSon DakikaDünyaGündemAsayişEkonomiSporKültür-SanatÇevreEğitimSağlıkYaşamMagazinBiyografiTeknolojiGenelTurizmSiyasetTakip Edilenlerİletişim

Yasal ve Destek

Yayın İlkeleriKullanım KılavuzuKullanım ŞartlarıGizlilik PolitikasıÇerez PolitikasıKVKKZiyaretçi AydınlatmaHata / İstek BildirRSS BeslemesiAtom Beslemesi

Küresel Topluluğu Birlikte Büyütelim

Doğru bilgi, güçlü topluluk. Haberini paylaş, sesini duyur.

Hemen Paylaş
Ana Sayfa›Biyografi›Sahne ve ekranda yarım asır: Rutkay Aziz
Biyografi

Sahne ve ekranda yarım asır: Rutkay Aziz

Pusnet
Pusnet
@pusnet

Paylaşıldı: 31.08.2026 06:23

Güncellendi: 31.08.2026 06:23

Sahne ve ekranda yarım asır: Rutkay Aziz

Rutkay Aziz, asıl adıyla Ünal Aziz Rutkay, 16 Mayıs 1947’de İstanbul’da doğan Türk oyuncu, tiyatro yönetmeni ve sanat yönetmenidir. Özellikle Ankara Sanat Tiyatrosu’ndaki uzun soluklu çalışmaları, sinema ve televizyon yapımlarındaki rolleri ve sahneye taşıdığı toplumsal içerikli eserlerle tanınır. Ziya Öztan’ın yönettiği Kurtuluş ve Cumhuriyet yapımlarında Mustafa Kemal Atatürk’ü canlandırması, geniş izleyici kitlelerinin hafızasında yer eden çalışmalarından biridir. Oyuncu Doğa Rutkay’ın da babasıdır.

Rutkay Aziz kimdir ve sanatla nasıl tanıştı?

İstanbul’da dünyaya gelen Rutkay Aziz’in ailesinde sinemayla ilgilenen isimler bulunuyordu. Babası Fikri Rutkay elektrik mühendisi olmasının yanı sıra amatör sinemayla ilgileniyor, amcası Fuat Rutkay ise film yapımcılığı yapıyordu. Aziz’in ailesinin Cumhuriyet’in ilk yıllarıyla da çeşitli bağları bulunuyordu. Eğitim hayatının ilk döneminde Sankt Georg Avusturya Koleji’nde okuyan sanatçı, daha sonra Bakırköy Lisesi’ne geçti. Soyadının okulda adından önce okunması nedeniyle “Rutkay Aziz” biçimindeki kullanım zamanla sanatçının bilinen adına dönüştü.

Bakırköy Lisesi yıllarında daha sonra Türk sinemasının önemli oyuncularından biri olacak Tarık Akan ile tanışması, onun tiyatroya yöneldiği döneme rastladı. Üniversite eğitimini gazetecilik alanında tamamlayan Aziz, oyunculuk eğitimini ise Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC Tiyatro Okulu’nda aldı. İlk önemli sahne deneyimlerinden birini Peter Weiss’ın Marat/Sade oyununda Jean-Paul Marat karakterini canlandırarak yaşadı. Almanca ve Fransızca bilen Aziz’in edebiyat ve özellikle şiirle ilgisi de sanat yaşamının ilerleyen dönemlerinde sahne çalışmalarına yansıdı.

Ankara Sanat Tiyatrosu yılları kariyerini nasıl şekillendirdi?

Rutkay Aziz’in sanat yaşamındaki en belirleyici kurumlardan biri Ankara Sanat Tiyatrosu, kısa adıyla AST oldu. 1970’lerin başından itibaren burada oyuncu olarak çalışan Aziz, kısa süre içinde yönetmenlik ve sanat yönetmenliği sorumlulukları da üstlendi. AST’nin dönemin toplumsal sorunlarını, siyasal tartışmalarını ve dünya tiyatrosunun önemli metinlerini sahneye taşıyan çizgisi, Aziz’in yönetmenlik anlayışının gelişmesinde belirleyici oldu.

Aziz, 1972’de İsmet Küntay’ın 403. Kilometre adlı eserini yöneterek ilk yönetmenlik çalışmalarından birine imza attı. Ardından Bilgesu Erenus’un El Kapısı ve Nereye Payidar, Maksim Gorki’nin Ana, Bertolt Brecht’in Komün Günleri ve Galilei’nin Yaşamı, Uğur Mumcu’nun Sakıncalı Piyade, Vasıf Öngören’in Zengin Mutfağı ve Oyun Nasıl Oynanmalı gibi eserlerini yönetti. Bu repertuvar, Aziz’in yalnız oyunculukla değil, metin seçimi ve sahne yorumuyla da Türk tiyatrosunda uzun süre etkin olduğunu gösterdi.

1980’ler ve 1990’larda Rumuz Goncagül, Bir Halk Düşmanı, Sacco ile Vanzetti, Mefisto, Yolcu, Yer Demir Gök Bakır ve Ay, Carmela! gibi farklı dönem ve ülkelerden eserleri yönetti. Nâzım Hikmet, Uğur Mumcu, Maksim Gorki, Bertolt Brecht, Henrik İbsen ve Vasıf Öngören gibi yazarların yapıtlarına tekrar tekrar yönelmesi, sanat yaşamında toplumsal meseleleri ele alan tiyatro geleneğinin önemli bir ağırlığa sahip olduğunu ortaya koydu.

Rutkay Aziz sinema ve televizyonda hangi yapımlarda oynadı?

Uzun yıllar tiyatro merkezli çalışan Rutkay Aziz’in sinemadaki önemli başlangıcı, 1987 tarihli Yer Demir Gök Bakır oldu. Yaşar Kemal’in romanından uyarlanan ve Zülfü Livaneli tarafından yönetilen filmde Taşbaş karakterini canlandırdı. Daha sonra Sis, Ada, Ölü Bir Deniz, Gizli Yüz, Piano Piano Bacaksız ve Duruşma gibi yapımlarda kamera karşısına geçti. Yıllar sonra Yavuz Turgul’un 2017 yapımı Yol Ayrımı filminde de rol aldı.

Kariyerindeki en bilinen tarihî rollerden biri Mustafa Kemal Atatürk oldu. Ziya Öztan’ın yönettiği ve Millî Mücadele dönemini konu alan Kurtuluş dizisinde Atatürk’ü canlandıran Aziz, hikâyenin Cumhuriyet’in kuruluş dönemine uzanan devamı niteliğindeki 1998 yapımı Cumhuriyet filminde de aynı karakteri oynadı. Böylece tiyatro sahnesindeki tarihsel ve politik metin deneyimini geniş kitlelere ulaşan bir ekran yapımına taşıdı.

Rutkay Aziz, televizyon izleyicisinin yakından tanıdığı çok sayıda dizide de yer aldı. Bizimkiler, Yazlıkçılar, Kara Melek, Hayat Bilgisi, Avrupa Yakası, Yalan Dünya ve Poyraz Karayel bunlar arasında bulunuyor. Dramdan komediye uzanan farklı türlerdeki yapımlarda rol alması, onu yalnız tiyatro seyircisinin değil, farklı kuşaklardan televizyon izleyicilerinin de tanıdığı bir isim hâline getirdi. SinemaTürk kayıtlarında sanatçının onlarca oyunculuk çalışması yer alıyor.

Sonraki yıllarda tiyatro çalışmalarını nasıl sürdürdü?

Rutkay Aziz ileri yaşlarında da sahneden ve yönetmenlikten uzaklaşmadı. 2001’de Nâzım Hikmet’in Memleketimden İnsan Manzaraları eserini İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda yönetti. Daha sonraki dönemde Ümit Denizer’in Adalet Sizsiniz, George Orwell’ın eserinden uyarlanan 1984 – Büyük Gözaltı, Bilgesu Erenus’un Güneyli Bayan ve Henrik İbsen’in Bir Halk Düşmanı gibi yapımlarda oyuncu veya yönetmen olarak görev aldı. Memleketimden İnsan Manzaraları da 2021’de yeniden sahne çalışmalarının parçalarından biri oldu. Tiyatro kayıtları, Aziz’in 2020’li yıllarda da oyunculuk ve yönetmenlik faaliyetlerini sürdürdüğünü gösteriyor.

Rutkay Aziz hangi ödülleri aldı ve kültür yaşamında nasıl rol üstlendi?

Rutkay Aziz’in uzun yıllara yayılan tiyatro ve sinema çalışmaları çeşitli ödüllerle değerlendirildi. 2019 Üstün Akmen Tiyatro Ödülleri’nde Emek Ödülü’ne, 2024 Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülleri’nde ise Onur Ödülü’ne değer görüldü. 2020’de düzenlenen 27. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde Nur Sürer ile birlikte Yaşam Boyu Onur Ödülü aldı. Aziz, bu ödülünü COVID-19 salgını sırasında görev yapan sağlık çalışanlarına ve Türk Tabipleri Birliği’ne adadı.

Tiyatro, sinema ve televizyon çalışmalarının yanında kültür kurumlarında da görev üstlenen Rutkay Aziz, Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı’nın başkanlığını yürütmektedir. Vakfın tarihçesine göre Aziz, Aydın Aybay’ın görevden ayrılmasının ardından 28 Ocak 2003’te başkan seçildi. Vakıf bünyesinde Nâzım Hikmet’in eserlerinin ve kültürel mirasının tanıtılmasına yönelik etkinliklerde görev alan Aziz, 2026’da şairin 124. doğum yılı dolayısıyla düzenlenen programın da düzenlemesini üstlendi.

Yarım asrı aşan sanat yaşamında Rutkay Aziz’in kariyerinin temel eksenini tiyatro oluşturdu. Oyuncu, yönetmen ve sanat yönetmeni kimliklerini birlikte sürdüren Aziz; AST dönemindeki toplumsal tiyatro repertuvarından Atatürk rolüne, televizyon komedilerinden Nâzım Hikmet çalışmalarına kadar farklı alanlarda üretim yaptı. Aynı zamanda kızı Doğa Rutkay’ın da oyunculuk mesleğini seçmesiyle sanat alanında iki kuşağa uzanan bir aile çizgisinin parçası oldu.

2

0 yorum

Sen

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yap!

İlgili Haberler

  • Osmanlı’nın değişim yıllarında Sultan Abdülaziz dönemiBiyografi
  • Mareşal Fevzi Çakmak ve Türkiye’nin askerî dönüşümüBiyografi
  • Millî Mücadele komutanı ve Meclis Başkanı Ali Fuat CebesoyBiyografi
  • Murat Karayılan ve PKK içindeki yönetici rolüBiyografi
  • Nuri Conker: Cepheden Meclis Başkan VekilliğineBiyografi
  • Hamidiye’den başvekilliğe uzanan Rauf Orbay portresiBiyografi
  • Medyadan siyasete uzanan kariyeriyle Ahmet ÖzalBiyografi
  • Doğa Rutkay tiyatrodan televizyon komedisine uzanan kariyeriBiyografi
  • Seyyid Kutub’un düşünce dünyası, eserleri ve etkisiBiyografi
  • Osmanlı modernleşmesinin dönüm noktasında II. MahmudBiyografi
Pusnet

Alanya ve Antalya öncelikli, doğrulanmış ve tarafsız yerel haber platformu.

Kurumsal
  • Hakkımızda
  • Yayın İlkeleri
  • Künye
  • Düzeltme Politikası
  • İletişim
Yasal
  • Gizlilik Politikası
  • KVKK
  • Çerez Politikası
  • Kullanım Şartları
  • Ziyaretçi Aydınlatma
Keşfet
  • Son Dakika
  • Gündem
  • Bölgeler / İl Haberleri
  • RSS Beslemesi
  • Atom Beslemesi
© 2026 Pusnet. Tüm hakları saklıdır.
  • Keşfet
  • Ara
  • Bildirim
  • Profil